ސިވިލްކޯޓުގެ ގަޒިއްޔާ ނަމްބަރު 3246/Cv-C/2021 މައްސަލައިގެ އަދާހަމަ
ހުމައިދާ އަބްދުލް ޢަފޫރު ވ. ދިވެހި ދައުލަތް
ކ.ގުޅިފަޅު ގައި ޕޯޓެއްހެދުމަށް ހިންގާ މަޝްރޫއު ހުއްޓުވުމަށްއެދި ހުށަހަޅާފައިވާ މައްސަލަ
🔽 ކޯޓުގައި އޮތް މައްސަލަ ފެށިތާރީޚު : 2 ސެޕްޓެމްބަރ 2021
20 އެޕްރިލް 2025
![20 April 2025 - CC hearing [Miveshi Maldives]](https://miveshi.com/wp-content/uploads/2025/04/20-April-2025-CC-hearing-Miveshi-Maldives-571x428-1.jpg)
މައުޟޫއީ ދައުވާއާއިގުޅިގެން ސިވިލްކޯޓުގައި ބޭއްވުނު 7 ވަނަ އަޑުއެހުމުގެ އަދާހަމަ
• މައުޟޫއީ ދައުވާގެ 7 ވަނަ އަޑުއެހުން މިއަދަށް، 20 އެޕްރިލް 2025 އަށް ތާވަލުކޮށްފައިވާ ކަމުގެ ޗިޓު ސިވިލްކޯޓުން 07 އެޕްރިލް 2025 ގައި ފޮނުވާފައިވޭ، އަދި މިއަދުގެ ހެދުނު 11.50 އަށް ތާވަލުކުރެވުނު އަޑުއެހުން 12.03 ގައި ފެށިގެން 12.55 އަކަށް ކުރިއަށް ދިޔަ
• މިއަދުގެ އަޑުއެހުމަކީ މައްސަލައިގެ ޚުލާސާބަޔާނަށް ވާހަކަދެއްކުމަށް ބޭއްވުނު އަޑުއެހުމެއް. މައްސަލައިގެ ޚުލާސާބަޔާން 15 އެޕްރިލް 2025 ގެ ސުންގަޑިއަށް ދެފަރާތުންވެސް ހުށަހެޅުމަށް ސިވިލްކޯޓުން ވަނީ 03 އެޕްރިލް 2025 ގައި އީމެއިލް މެދުވެރިކޮށް އަންގާފައި.
• ދައުވާކުރާ ފަރާތުގެ ޚުލާސާބަޔާނުގައި މައްސަލައިގެ މައިގަނޑު ނުކުތާތަކަށް ރިއާޔަތްކޮށް ބަޔާންހުށަހަޅާފައި ވާނެ. އަދި މިއަދުގެ އަޑުއެހުމުގައި ފާހަގަކޮށްފައިވާނީ ކ. ގުޅިފަޅު މަޝްރޫއު ފެށިގެން އައިއިރުވެސް ޤާނޫނާ ފުށުއަރާގޮތަށް ދައުލަތުން ކަންކޮށްފައިވާކަމާ، މަޝްރޫއުގެ އީ.އައި.އޭ ގެ ހުއްދަ (އީ.ޕީ.އޭ ގެ ޑިސިޝަން ސްޓޭޓްމަންޓް) ގައިވާ އެއްވެސް ޝަރުތަކާ އެއްގޮތަށް މަޝްރޫއުގެ ތަންފީޒީ މަރުހަލާގައި ދައުލަތުން އަމަލުކޮށްފައި ނެތްކަން. ކަންމިހެން އޮތުމުން މި މަޝްރޫއުގެ ސަބަބުން މި ސަރަހައްދުގެ ތިމާވެށްޓަށް އިޔާދަނުކުރެވޭނެ މިންވަރަށް ގެއްލުން ވަމުންދާކަން ސާބިތުވާކަމާ، އޭގެ ސީދާނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން މި ސަރަހައްދުގެ ރައްޔިތުންނަށް އިޤްތިޞާދީ އަދި އިޖްތިމާއީ ނޭދެވޭ އަސަރުތައް ކުރާނެކަން ފާހަގަކުރެވުނު. އަދި މި މަޝްރޫއަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 22 ވަނަ މާއްދާގެ އިތުރުން ދިވެހިރާއްޖޭގެ ތިމާވެށި ރައްކާތެރިކޮށް ދެމެހެއްޓުމުގެ ޤާނޫނާއި، އެއާގުޅިފައިވާ ޤަވާއިދު ތަކާ ޚިލާފަށް ތަންފީޒު ކުރަމުން ގޮސްފައިވާ މަޝްރޫއެއްކަން ދައުވާކުރާފަރާތުން ހުށަހަޅާފައިވާ ހެކިތަކުން ސާބިތުވާނެކަން ފާހަގަކުރެވުނު.
• ދައުވާލިބޭ ފަރާތުގެ ޚުލާސާބަޔާނުގައި މައިގަނޑުގޮތެއްގައި ހުށަހަޅާފައިވަނީ މި މަޝްރޫއަކީ ތިމާވެށި ރައްކާތެރި ކުރުމަށް ހެދިފައިވާ ޤާނޫނުތަކާ އެއްގޮތަށް ހިންގާފައިވާ މަޝްރޫއެއްކަމާ، ދައުވާކުރާފަރާތުން ހުށަހަޅާފައިވާ ނުކުތާތަކަކީ ކޯޓުން ގޮތެއް ނިންމޭނެ ކަންކަމެއް ނޫންކަމަށް.
• ޝަރިއްޔަތުން އިތުރު ކަމެއް ސާފުކުރުމަށް ބޭނުން ނުވާނަމަ، ދެން މި މައްސަލައިގާ އޮންނާނީ ހުކުމް ކުރުމުގެ މަރުހަލާ ކަމަށް ބެލެވޭ. ނަމަވެސް ދެން އަޑުއެހުމެއް އޮންނާނެ ތާރީޚެއް ޝަރިއްޔަތުން އަންގާފައެއް ނުވޭ.
17 މާރިޗް 2025
މައުޟޫއީ ދައުވާއާއިގުޅިގެން ސިވިލްކޯޓުގައި ބޭއްވުނު 6 ވަނަ އަޑުއެހުމުގެ އަދާހަމަ
• މައުޟޫއީ ދައުވާގެ 6 ވަނަ އަޑުއެހުން މިއަދަށް، 17 މާރިޗް 2025 އަށް ތާވަލުކޮށްފައިވާ ކަމުގެ ޗިޓު ސިވިލްކޯޓުން 10 މާރިޗް 2025 ގައި ފޮނުވާފައިވޭ، އަދި މިއަދުގެ ހެދުނު 11.50 އަށް ތާވަލުކުރެވުނު އަޑުއެހުން 12.26 ގައި ފެށިގެން 13.09 އަކަށް ކުރިއަށް ދިޔަ (ގާތްގަނޑަކަށް 43 މިނެޓު).
• މިއަދުގެ އަޑުއެހުމަކީ ހެކިބަހާމެދު ވާހަކަދެއްކުމަށް ބޭއްވުނު އަޑުއެހުމެއް. އެގޮތުން ދެފަރާތުން ހުށަހެޅުނު ޝަފަހީ ހެއްކާބެހޭ ގޮތުން ވާހަކަދެކެވުނު. ދައުވާކުރާ ފަރާތުން ހުށަހެޅި 2 ޝަފަހީ ހެކިންނަކީ ރާއްޖޭގެ އެންމެ ތަޖުރިބާކާރު 2 ޑައިވަރުން ކަމުގައިވާ ހުސެން ރަޝީދު (ސެންޑި) އާއި މުހަންމަދު ސީނީން (ސިންދި).
(މި 2 ބޭފުޅުންގެ ހެކިބަސް 2 ވަނަފަހަރަށް ނަގަން ޖެހުނު. މިކަމާބެހޭ ތަފްސީލު 19 މާރިޗް 2024 ގެ އަދާހަމައިގާ ތިރީގައިވާނެ).
ދައުލަތުގެ ފަރާތުން ހުށަހެޅި ޝަފަހީ ހެއްކަކީ އެންވައިރަމެންޓަލް ޕްރޮޓެކްޝަން އެޖެންސީ (އީ.ޕީ.އޭ) ގެ ޑިރެކްޓަރ ޖެނެރަލްގެ މަގާމުގައި ހުންނެވި އިބްރާހިމް ނައީމް.
• ދައުލަތުގެ ފަރާތުން ވަކާލާތުކޮށްފައިވަނީ ދައުވާކުރާ ފަރާތުން ހުށަހެޅި 2 ޝަފަހީ ހެކިންނަކީ “އާންމު ހެކިން” ކަމާ އެއީ “ޚަބީރުން” ނުވަތަ “އެކްސްޕާޓުން” ކަމަށް ނުބެލެވޭނެ ކަމަށް. ނަމަވެސް ޤާނޫނުގައި “އާންމު ހެކި” ކިޔާ އެއްޗެއް ނެތްކަން ފާހަގަކުރެވޭއިރު، ކަމެއްގެ ފަންނީ އަދި ދުވަސްވީ ތަޖްރިބާކާރުންނާ “ޚަބީރުންނާ” އޮތް ތަފާތެއް ސާފުކުރެވިފައެއް ނުވޭ. ދައުލަތުގެ މި ނުކުތާއަށް ދައުވާކުރާފަރާތުން ރައްދު ދީފައިވަނީ ހެއްކާބެހޭ ޤާނޫނު (11/2022) ގެ 13 ވަނަ މާއްދާއާއި 121 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ހެކިބަސް ބަލައިގަތުމަށް ސައްހަ ޤާނޫނީ ހުރަހެއްނެތްކަން ފާހަގަކުރަމުން. އަދި ސެންޑިއާއި ސިންދިގެ
ހެކިބަހަކީ ފުރަތަމަ ދަރަޖައިގެ ހެކިކަމުގައި ބެލުމަށް ޝަރިއްޔަތުގައި އެދިފައިވާނެ.
• ދައުވާކުރާފަރާތުގެ ހެކިންގެ ހެކިބަހަށް ރިއާޔަތްކޮށް، ކ.ގުޅިފަޅު މަޝްރޫއު ހިމެނޭގޮތައް، ފަޅުހިއްކުމާ ގުޅިގެން މުރަކަފަރުތަކުގެ ހިމާޔަތްކޮށްފައިވާ މާހައުލީ ނިޒާމު ހިމެނޭގޮތަށް، ވެށްޓަށްކުރާ ނޭދެވޭ ބޮޑެތި އަސަރުތަކާބެހޭ ގޮތުން އެ ދެ ހެކިވެރިން ދެއްވާފައިވާ ލޮލަށްފެނި ފަހުމްވެފައިވާ ކަނޑުއަޑީގެ ހާލަތާބެހޭ ތަޖުރިބާތަކަކީ މި މައްސަލައިގާ ހުށަހަޅާފައިވާ ސައިންޓިފިކް ކިތާބީ ހެކިތަކާ އެއްގޮތް އަދި ދިމާވާ ހަޤީޤީ ހެކިކަން ޝަރިއްޔަތަށް ސާފުކޮށްދެވުނު. ދައުލަތުން މި ހެކިތައް ނަފީކުރުމުގެ ގޮތުން ވަކާލާތުކޮށްފައިވަނީ ޤާނޫނީ ހަމައިގެ ބަދަލުގައި ލަފްޒީ މާނައެއްގެ ބަހުސަކަށް ބަރޯސާވެގެންކަން ފާހަގަކުރެވުނު. އަދި ދައުވާކުރާފަރާތުގެ ހެކިބަސް ނެގި މަރުހަލާގައި އެ ހެކިންނަށް ބޭއިހްތިރާމާއެކު އެފަރާތްތަކުގެ ހެކީގެ ސައްހަކަން ނަފީކުރަން މަސައްކަތް ކޮށްފައިވާ ވުމާމެދު މިއަދުގެ ޝަރިއްޔަތުގައި ޝަކުވާއުފުލިން.
• މާރިޗް 19، 2024 ގެ ހެކިބަސް ނެގުމުގެ އަޑުއެހުމުގައިވެސް ދައުލަތުން ހުށަހެޅި ޝަފަހީ 1 ހެކިވެރިޔާ ކަމުގައިވާ އީ.ޕީ.އޭގެ ޑިރެކްޓަރ ޖެނެރަލްގެ މަގާމުގައި ހުންނެވި އަލްފާޞިލް އިބްރާހިމް ނައީމަކީ ޤާނޫނީ ގޮތުން މި މައްސަލައިގާ ހެކިބަސްދެވޭނެ ފަރާތެއް ނޫންކަމަށް ދައުވާކުރާފަރާތުން ފާހަގަކޮށްފައިވާނެ. އެއީ އިބްރާހިމް ނައީމަކީ މައްސަލަރައްދުވާ، މައްސަލައިގެ އެއް ޙަސްމުކަމުގައިވާ އީ.ޕީ.އޭ ގެ ވެރިއެއްގެ މަގާމުގައި ހުރި ފަރާތަށް ވުމުގެ އިތުރުން، އޭނާއަކީ ކ.ގުޅިފަޅު ހިއްކުމުގެ މަޝްރޫއާބެހޭ އެޕްރިލް 2020 ގެ އީއައިއޭގެ މައްޗަށްބިނާކޮށް މަޝްރޫއު ހުއްދަކުރި “ޑިސިޝަން ސްޓޭޓްމަންޓް” ލިޔުމުގައި ސޮއިކޮށްފައިވާ ފަރާތައްވެސް ވުމާއެކު، ހެއްކާބެހޭ ޤާނޫނު (11/2022) ގެ 51 ވަނަ މާއްދާއާއި ތައާރުޟުވާތީ.
(މިކަމާބެހޭ ތަފްސީލު 19 މާރިޗް 2024 ގެ އަދާހަމައިގާ ތިރީގައިވާނެ).
މީގެ އިތުރުން މިއަދުގެ އަޑއެހުމުގައި މި ނުކުތާއާއި ގުޅިގެން ހެއްކާބެހޭ ޤާނޫނު (11/2022) ގެ 122 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ (3) އަދި (6) ވެސް މިކަމަށް ބާރުދޭކަމަށް ވަކާލާތުކުރިން.
• މިއަދުގެ އަޑުއެހުމުގައި ދެފަރާތައް ހެއްކާބެހޭގޮތުން ވާހަކަދެއްކުމަށް ލިބިފައިވަނީ އެއް ފުރުސަތު. މީގެ އެއް ސަބަބަކީ ރޯދަމަސް ކަމަށްވާތީ އަޑުއެހުން ކުރުކުރުމަށް ޝަރިއްޔަތުން ނިންމެވުން. މިއަދުގެ އަޑުއެހުމުގައި ހެއްކާބެހޭގޮތުން ދެކެވުނު ވާހަކަތަކާ ގުޅިގެން ހެކިންގެ ހެކިބަސް ބަލައިގަތުމަށް ނުވަތަ ބަލައިނުގަތުމަށް ޝަރިއްޔަތުން ވަކިގޮތެއް ނިންމަވާފައެއް ނުވޭ.
• ދެން އޮތް އަޑުއެހުމަކީ މި މައްސަލައިގެ ޚުލާސާބަޔާން އިއްވުމުގެ އަޑުއެހުން. ދެން އަޑުއެހުމެއް ތާވަލުކުރުމަށް ޝަރިއްޔަތުން ނިންމެވީ އެޕްރިލް 2025 ގެ 20 ހާ ތަނުގައި. ސަބަބަކީ ކުރިއަށް އޮތީ ރޯދަމަހުގެ ފަހުދިހައިގެ ބޮޑު ޗުއްޓީ ދުވަސްތަކާއި، ޖެހިގެންއަންނަ ޢީދުގެ ޗުއްޓީ ކަމަށްވެފައި، މި މައްސަލައަކީ ގިނަ ލިޔެކިއުންތަކެއް ހިމެނޭ މައްސަލައަކަށްވާތީ ދެފަރާތަށްވެސް ވަގުތު ބޭނުންވާނެ ކަމަށް ޝަރިއްޔަތުން ދެކޭތީ. ދައުލަތުން އެދިފައިވަނީ މިހާރު މި މައްސަލަ ބައްލަވާ ދައުލަތުގެ ވަކީލަކީ އަލަށް މި މައްސަލަ ދިރާސާކުރައްވާ ފަރާތަކަށް ވުމާއެކު ވަގުތު ބޭނުންވާކަމަށް. ނަމަވެސް މިއީ އެޓާނީ ޖެނެރަލްގެ އޮފީހަށް މިފަދަ މައްސަލައެއްގައި ދިމާވާންވާނެ ހާލަތެއްކަމުގައި އަހުރެން ނުދެކެން. ސަބަބަކީ ދައުލަތުން ބަލާ މައްސަލަތަކަކީ ރޭވުންތެރިކަމާއެކު ވަކީލުންގެ ޓީމުތަކަކުން ބެލެހެއްޓެންވާނެ މައްސަލަތަކެއް ކަމަށް ބެލެވޭތީ އަދި އަލަށް ހަވާލުކުރާ ވަކީލަކަށް މިފަދަބޮޑު މައްސަލައެއް އެކަނި ދިރާސާކުރަން ދިނުމަކީ މުއައްސަސާގެ ހިންގުމުގައި ރަނގަޅުކުރަންޖެހޭ ކަމެއްކަމުގައި ދެކޭތީ.
24 ފެބްރުވަރީ 2025
![Court hearing Miveshi Maldives [24 Feb 2025]](https://miveshi.com/wp-content/uploads/2025/02/Court-hearing-Miveshi-Maldives-24-Feb-2025.jpg)
މާރިޗް 19, 2024 ގައި އޮތް ހެކިންގެ ހެކިބަސް ނެގުމުގެ އަޑުއެހުމަށްފަހު މައުޟޫއީ ދައުވާއާއިގުޅިގެން ސިވިލްކޯޓުގައި ބޭއްވުނު 5 ވަނަ އަޑުއެހުމުގެ އަދާހަމަ
• ކ.ގުޅިފަޅު ޕޯޓް މަޝްރޫއު ހުއްޓުވުމާބެހޭ މައުޟޫއީ މައްސަލައިގާ ހެކިންގެ ހެކިބަސް ސިވިލްކޯޓުގައި ފުރަތަމަ ނެގިފައިވަނީ 14 މާރިޗް 2023 ގައި، މި މައްސަލައިގެ 4 ވަނަ ޝަރީއަތުގެ އަޑުއެހުމުގައި. ނަމަވެސް ސިވިލްކޯޓުގައި ދިމާވި ޓެކްނިކަލް މައްސަލައެއްގެ ސަބަބުން އެ އަޑުއެހުމުގެ ރިކޯޑިންގ ފައިލު ކޮރަޕްޓުވެފައިވާތީ، ދެވަނަ ފަހަރަށް އެ އަޑުއެހުން ބޭއްވުނީ 19 މާރިޗް 2024 ގައި (1 އަހަރު ފަހުން).
އަދި އެއަށްފަހު ހެކިންގެ ހެކިބަހުގެ (ޓްރާންސްކްރިޕްޓް) ލިޔުންތައް ތައްޔާރުވެ، ހެކިންގެ ބަޔާނާގުޅޭ އިދާރީ މަރުހަލާ ނިމިފައިވަނީ އޮކްޓޫބަރ 2024 ގައި.
• މައުޟޫއީ ދައުވާގެ 5 ވަނަ އަޑުއެހުން މިއަދަށް، 24 ފެބްރުވަރީ 2025 އަށް ތާވަލުކޮށްފައިވާ ކަމުގެ ޗިޓު ސިވިލްކޯޓުން 16 ފެބްރުވަރީ 2025 ގައި ފޮނުވާފައިވޭ، އަދި މިއަދުގެ ހެދުނު 11.45 އަށް ތާވަލުކުރެވުނު އަޑުއެހުން 12.02 ގައި ފެށިގެން 12.08 އަކަށް ކުރިއަށް ދިޔަ (ގާތްގަނޑަކަށް 6 މިނެޓު).
• މިއަދުގެ އަޑުއެހުމުގައި ހެކިންގެ ހެކިބަހާގުޅޭގޮތުން ވާހަކަދެއްކުމަށް ހަމަޖެހިފައިވީނަމަވެސް، ހެއްކާބެހޭ ބަޔާން ދައުވާކުރާފަރާތުން ލިޔުމުން ކޯޓަށް ހުށަހެޅުނު. އަދި މިއަދުގެ އަޑުއެހުމުގައި ދައުވާލިބޭ ފަރާތުންވެސް މިގޮތަށް ލިޔުމުން މައުލޫމާތު ހުށަހެޅުމަށް އެދިފައިވާނެ.
• މައްސަލަ ބައްލަވާ ޤާޛީ އަލްއުސްތާޛު ފަރުހާދު ރަޝީދު މިއަދުގެ އަޑުއެހުމުގައި ވެސް ހެކިންގެ ހެކިބަހުގެ ކަންކަން ދިގުލައިގެން ގޮސްފައިވާތީ އެކަމާދޭތެރޭ ކަންބޮޑުވެ ވަޑައިގެން ވާހަކަ ދައްކަވަމުން ކޯޓުގެ ވަސީލަތްތަކުގެ މަދުކަމުން ދިމާވާ ގޮންޖެހުންތަކުގެ ވާހަކަ ފާހަގަކުރެއްވި. އަދި ދައުވާކުރާފަރާތުން މައްސަލަ އަވަސްކުރަން ބޭނުންވާނެކަންވެސް ފާހަގަކުރެއްވި.
• މިއަދުގެ އަޑުއެހުމުގައި ބައިވެރިވި, މި މައްސަލައިގާ ދައުލަތް ތަމްސީލުކުރައްވާ ބަންޑާރަ ނައިބުގެ އޮފީހުގެ ޤާނޫނީ ވަކީލަކީ މި މައްސަލައަށް މުޅިން އާ ފަރާތެއްކަން ފާހަގަކުރެވުނު.
• ދައުވާކުރާ ފަރާތުން އެދިފައިވާ ފަދައިން ހެއްކާބެހޭ ބަޔާން ލިޔުމުން ހުށަހެޅުމަށް ދައުވާލިބޭ ފަރާތައް ޤާޛީ އަންގަވާފައިވޭ. އެގޮތުން އެފަރާތަށް އެންމެ އަވަހަށް ބަޔާން ހުށަހެޅޭނެ ދުވަހެއްކަމަށް ބުނެފައިވަނީ އަންނަ ހަފްތާގެ ބުރާސްފަތި ދުވަސް، 6 މާރިޗް 2025 ކަމަށްވާތީ އެކަން އެގޮތަށް ކުރުމަށް އެންގެވި.
• މައްސަލަ އަވަސްކުރުމުގެ ގޮތުން ހެއްކާބެހޭ ބަޔާނާ ގުޅިގެން ވާހަކަދެއްކުމަށް އޮތް އަޑުއެހުން 9 މާރިޗް 2025 ވާ އާދިއްތަ ދުވަހަށް ކޯޓުން ތާވަލުކުރައްވާނެ ކަމަށް ޤާޛީ ވިދާޅުވި. އަދި މި މައްސަލައިގެ ޚުލާސާ ބަޔާން ހުށަހެޅުން އޮންނާނީ އެ އަޑުއެހުމަށްފަހުގައި ކަންވެސް ޤާޛީ ފާހަގަކުރެއްވި.
08 އޮކްޓޫބަރ 2024
ވަގުތީއަމުރާބެހޭ ސުޕްރީމްކޯޓުގެ 15 މެއި 2024 ގެ ނިންމުން އަލުން ބަލައިދިނުމަށް އެދުމުން ކޯޓުން ލިބުނު ޖަވާބު
• ކ. ގުޅީފަޅު ހިއްކުމުގެ މަޝްރޫއާއި ގުޅިގެން ހުށަހެޅި ވަގުތީ އަމުރާބެހޭ މައްސަލަ އެކޯޓުގެ ޤަޟިއްޔާ ނަންބަރު 2024/SC-A/08 އިން 15 މެއި 2024 ގައި ނިންމާފައިވާ ނިންމުމާބެހޭ ސީރިއަސް ކަންބޮޑުވުންތަކެއް ހުރުމުން، އެ ނިންމުން އަލުން ބަލައިދިނުމަށް އެދި 11 އޮގަސްޓު 2024 ގައި ހުށަހެޅިން. އަދި އެކޯޓަށް ފޯމު ލިބިފައިވާ ކަމުގެ ލިޔުމެއް 15 އޮގަސްޓު 2024 ގައި ސުޕްރީމްކޯޓުން ހިއްސާކުރި.
• ސުޕްރީމްކޯޓުގެ ނިންމުން އަލުން ބަލައިދިނުމަށް އެދި ހުށަހެޅި ފޯމާއި ގުޅިގެން ރަޖިސްޓްރޭޝަން މަރުހަލާގައި ވާގޮތެއް ސާފުނުވެ ގިނަދުވަސްވާތީ 11 ސެޕްޓެމްބަރ 2024 ގައި (ފޯމު ހުށަހެޅިތާ 1 މަސް ދުވަސް ވީދުވަހު) މައުލޫމާތު ސާފުކުރުމަށްޓަކާ ސިޓީއެއް ފޮނުވިން.
ނަމަވެސް އެ ސިޓީއަށް ޖަވާބެއް ލިބިފައެއްނުވޭ.
• 11 އޮގަސްޓު 2024 ގައި ހުށަހެޅި ފޯމަށް ސުޕްރީމްކޯޓުގެ ރަޖިސްޓްރޭޝަން ސެކްޝަނުން ޖަބާވު ލިބިފައިވަނީ 6 އޮކްޓޫބަރ 2024 ގައި. އަދި ލިބިފައިވާ ޖަވާބާދޭތެރޭ ކަންބޮޑުވުންތަކެއް ހުރިކަން ފާހަގަކުރަން.
• “ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނިންމުން ނުވަތަ ޙުކުމް އަލުން ބަލައިދިނުމަށް އެދި ހުށަހަޅާ ފޯމު” ހުށަހަޅާފައިވާނީއެ ފޯމުގެ 3 ވަނަ ނުކުތާގައިވާ 1 އާއި 3 އަށް ރިއާޔަތްކޮށް، ތިރީގައިވާ ފަދައިން.
1 ވަނަ ނުކުތާއާއި ހަވާލާދީ، އަލުން ބެލުމަށް މައްސަލަ ހުށަހަޅާފައިވާނީ ސުޕްރީމްކޯޓުގެ ނިންމުމަކީ ކަނޑައެޅިގެން ޤާނޫނު އެއްފަރާތްކޮށް ޤާނޫނާ ޙިލާފަށް ނިންމާފައިވާ ނިންމުމެއްކަމަށް ގަބޫލުކުރެވޭތީ، މިކަންކަމާ ގުޅޭ ޤާނޫނީ ނުކުތާތައް ސާފުކޮށް ބަޔާންކޮށްފައި. އަދި 3 ވަނަ ނުކުތާއާއި ހަވާލާދީ ފާޅުކަންބޮޑު ބޭއިންސާފެއް ސުޕްރީމްކޯޓުގެ ނިންމުމުގައި ފެންނާން އޮތްކަން ތަފްސީލީގޮތުން ބަޔާންކޮށްފައިވާނެ.
• 6 އޮކްޓޫބަރ 2024 ގައި އުއްތަމަ ފަނޑިޔާރު އަޙްމަދު މުޢުތަޞިމް ޢަދުނާނު ސޮއިކުރައްވާފައިވާ ސުޕްރީމްކޯޓުގެ ޖަވާބުގައި ވިދާޅުވެފައިވަނީ 24 ސެޕްޓެމްބަރ 2024 ގައި ބޭއްވުނު ސުޕްރީމްކޯޓުގެ ނަންބަރު SFMJ/2024/22 ފަނޑިޔާރުންގެ ޢާންމު މަޖިލިހުން މި ހުށަހެޅުމާމެދު ނިންމާފައިވާ ގޮތުގައި ސުޕްރީމްކޯޓުގެ ނިންމުން އަލުން މުރާޖަޢާކޮށްދެވޭނެ ތަނެއް ނެތްކަމަށް. އަދި މި ޖަވާބުން ސާފުވަނީ މި ނިންމުމުގައި ޤާނޫނީ ބޮޑެތި ފުށުއެރުންތަކެއް ނުވަތަ ފާޅުކަންބޮޑު ބޭއިންސާފެއް އޮތްކަމަށް ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމްކޯޓުގެ ފަނޑިޔާރުންގެ އާންމު މަޖިލިހުން ބަލައިގެންފައި ނުވާކަން.
• ނަމަވެސް މި އާންމު މަޖިލިހުގައި ތިއްބެވީ ކޮން ފަނޑިޔާރުންނެއް ކަމެއް އެނގޭކަށްނެތް. އެހެންކަމުން މި މުހިންމު މައުލޫމާތު ސުޕްރީމްކޯޓުން އޮޅުންފިލުވުމަށް މަސައްކަތް ކުރާނަން. ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމްކޯޓުގައި 7 ފަނޑިޔާރުން ތިއްބަވާ އަދި އާންމު މަޖިލިހުގެ ޤާނޫނީ އަދަދަކީ 3 ފަނޑިޔާރުންކަން ސުޕްރީމްކޯޓުގެ ގަވައިދު (2020) ގެ 137 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) އިން ސާފުވޭ.
• ސުޕްރީމްކޯޓުން މައްސަލަ އަލުން މުރާޖަޢާ ނުކުރުމަށް ނިންމި ނިންމުމަކީ ވަރަށް ކަންބޮޑުވާ ނިންމުމެއް. ސަބަބަކީ ޤަޟިއްޔާ ނަންބަރު 2024/SC-A/08 ނިންމުމުގައި ޤާނޫނީ ގޮތުން ފުށުއަރާ ކަންކަމާ ފާޅުކަންބޮޑު ބޭއިންސާފު އޮތްކަމަށް ގަބޫލުކުރެވޭނެ އެތައްކަމެއް އޮތުމުން.
ކ. ގުޅީފަޅު ހިއްކުމުގެ މަޝްރޫއާއި ގުޅިގެން ހުށަހެޅި ވަގުތީއަމުރާބެހޭ ނިންމުމުގައި ރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުން އިންސާފުވެރި ނިންމުމެއް ލިބުމުގެ ފުރުސަތު ސުޕްރީމްކޯޓުގެ ފަނޑިޔާރުންގެ ޢާންމު މަޖިލިހުގެ 24 ސެޕްޓެމްބަރ 2024 ގެ ނިންމުމަށްފަހު ބަންދުވީ ކަމުގައި ފާހަގަކުރަން. މިއީ ސުޕްރީމްކޯޓުގެ ގަވައިދު (2020) ގެ 24 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) ގައިވާގޮތުން މިކަން އޮތްގޮތްކަން ސާފުވޭ. ނަމަވެސް، މި ނިންމުމަކީ ޤާނޫނު އަދި ޤާނޫނީހަމަތައް ނަގަހައްޓާ އިންސާފަށް ކަންކަން ނިންމާނެ ކަމާދޭތެރޭ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމްކޯޓަށް އޮންނަންޖެހޭ ޔަޤީންކަމާ އިތުބާރު ގެއްލޭފަދަ ނިންމުމެއްކަމަށް ދެކެން.
11 އޮގަސްޓު 2024
![Supreme Court [11 Aug 2024] #saveMaldives](https://miveshi.com/wp-content/uploads/2024/08/Supreme-Court-11-Aug-2024-saveMaldives-571.jpg)
މެއި 15، 2024 ގެ ވަގުތީއަމުރާބެހޭ ސުޕްރީމްކޯޓުގެ ނިންމުން އަލުން ބަލައިދިނުމަށް އެދި އެކޯޓަށް ހުށަހެޅުން
• ކ. ގުޅީފަޅު ހިއްކުމުގެ މަޝްރޫއާއި ގުޅިގެން ހުށަހެޅި ވަގުތީ އަމުރާބެހޭ މައްސަލަ ހައިކޯޓުގައި އިސްތިއުނާފު ކުރުމުން، އެކޯޓުގެ ޤަޟިއްޔާ ނަންބަރު *2023/HC-A/267 އިން 14 ފެބްރުވަރީ 2024 ގައި ނިންމި ނިންމުން ދައުލަތުން ސުޕްރީމްކޯޓުގައި އިސްތިއުނާފު ކޮށްފައިވަނީ 15 ފެބްރުވަރީ 2024 ގައި.
• އަދި ސުޕްރީމްކޯޓުން މައްސަލަ ބެލުމަށްފަހު އެކޯޓުގެ ޤަޟިއްޔާ ނަންބަރު *2024/SC-A/08 އިން 15 މެއި 2024 ގައި ނިންމާފައިވަނީ ހައިކޯޓުގެ ނިންމުން ބާތިލް ކުރުމަށް. ނަމަވެސް މި ނިންމުމާއި ދޭތެރޭހުރި ކަންބޮޑުވުންތަކެއް މީގެކުރިން 16 މެއި 2024 ގައި މިވެށީގައި ޝާޢިއުކޮށްފައި ވާނެ.
(މައްސަލަ ނިންމާފައިވާ ގޮތާބެހޭ ކުރު ދިރާސާއެއް މި ލިންކުން ފެންނާނެ)
• މީގެއިތުރުން، ސުޕްރީމްކޯޓުގެ ނިންމުން ނިންމުމުގައި އަސާސީގޯސްތަކެއް ހެދިފައިވުމާއި އަދި ޤާނޫނީ ހަމަތަކެއް އެއްފަރާތްކޮށްފައިވާ ކަމަށް ބެލެވޭތީ، ސުޕްރީމްކޯޓުގެ އިޖުރާއަތެއް ކަމުގައިވާ “ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނިންމުން ނުވަތަ ޙުކުމް އަލުން ބަލައިދިނުމަށް އެދި ހުށަހަޅާ ފޯމު” މެދުވެރިކޮށް އަދު، 11 އޮގަސްޓް 2024 ގައި އެކޯޓުގެ ޤަޟިއްޔާ ނަންބަރު *2024/SC-A/08 އަލުން ބެލުމަށް އެދި ހުށަހެޅުނު.
• ސުޕްރީމްކޯޓުގެ ނިންމުމަކީ އެންމެ ފަހުގެ ނިންމުން ކަމުގައިވީނަމަވެސް، ރާއްޖޭގެ ހާލަތުގައި އެފަދަ ނިންމުންތަކުގައި މީގެކުރިންވެސް އަސާސީގޯސްތަކެއް ބައެއް ހާލަތްތަކުގައި ހެދިފައި ހުރުމުގެ ސަބަބުން، އަލުން ބެލުމުގެ އިޖުރާއަތެއް އުފެދިފައިވޭ. އަދި މި އިޖުރާއަތުގެ ބޭނުންކޮށް، މި މައްސަލަ އަލުން ބެލުމަށް އެދުނީ ސީރިއަސް ކަންބޮޑުވުންތަކެއް ހުރުމުގެ ސަބަބުން.
• ހުށަހެޅިފައިވާ ކަންބޮޑުވުންތަކުގެ އަލީގައި މި މައްސަލަ ސުޕްރީމްކޯޓުން ބަލައިގަންނާނެ ކަމަށް އުންމީދުކުރަން އަދި މި ދަނޑިވަޅުގައި އޮތީ ރެޖިސްޓްރޭޝަން މަރުހަލާގައިކަން ފާހަގަކުރަން.
(* ޤަޟިއްޔާ ނަމްބަރުގެ ތަރުތީބު ސައިޓަށް ލުމުގައި ދަތިވެފައިވާކަން ނޯޓްކުރަން)
15 މެއި 2024
ހައިކޯޓުގެ ނިންމުން ދައުލަތުން ސުޕްރީމްކޯޓުގައި އިސްތިއުނާފު ކުރުމުގެ ފަސް ވަނަ އަޑުއެހުން – ހުކުމް – އަދާހަމަ
• 06 މެއި 2024 ގައި ސުޕްރީމް ކޯޓުގައި އޮތް ދައުލަތުގެ އިސްތިއުނާފީ ތިންވަނަ އަޑުއެހުމަށްފަހު މި މައްސަލައާ ގުޅޭ ފަސްވަނަ އަޑުއެހުމެއް މިއަދު، 15 މެއި 2024 ގެ 9.45 އަށް ތާވަލު ކުރެވި، 10.01 އިން 10.29 އަށް މައިކްރޮސޮފްޓް ޓީމްސް މެދުވެރިކޮށް، އާންމުކޮށް ހުޅުވާލެވިގެން ކުރިއަށް ދިޔަ. އަދުގެ އަޑުއެހުމުގައި އޮތީ މައްސަލައިގާ ސުޕްރީމްކޯޓުން ނިންމިގޮތުގެ ހުކުމް އިއްވުން.
• މިއަދުގެ އަޑުއެހުން ކުރިއަށް ގޮސްފައިވަނީ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ތިރީގައިވާ 3 ފަނޑިޔާރުންގެ ބެންޗުން:
1) ފަނޑިޔާރު އަލްއުސްތާޛު ޢަލީ ރަޝީދު ޙުސައިން (ރިޔާސަތުގައި)
2) ފަނޑިޔާރު ޑޮކްޓަރ އަޒްމިރާލްދާ ޒާހިރު
3) ފަނޑިޔާރު އަލްއުސްތާޛު ޙުސްނުއްސުޢޫދު
• ސުޕްރީމްކޯޓުގެ 3 ފަނޑިޔާރުންގެ އިއްތިފާގުން ހުކުމްކޮށްފައިވަނީ އިސްތިއުނާފީ މި މައްސަލައިގާ ހައިކޯޓުގެ ނިންމުން ނިންމާފައިވަނީ ޤާނޫނާ ޚިލާފަށް ކަމާ، އެހެންކަމުން އެއީ ބާތިލް އަމުރެއް ކަމަށް ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓުން ނިންމިކަން.
• ފަނޑިޔާރު އަލްއުސްތާޛު ޢަލީ ރަޝީދު ޙުސައިންގެ ރައުޔަށް ފަނޑިޔާރު ޑޮކްޓަރ އަޒްމިރާލްދާ ޒާހިރު ތާއީދު ކުރައްވާފައިވޭ. އަދި ފަނޑިޔާރު އަލްއުސްތާޛު ޙުސްނުއްސުޢޫދު މި ރައުޔަށް ތާއިދު ކުރައްވާފައިވަނީ ބައެއް އިތުރުކަންކަން ފާހަގަކުރައްވާފައި.
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނިންމުމުގައި ފާހަގަކުރެވޭ ބައެއް މުހިންމު ނުކުތާތައް ދިރާސާކޮށްފައިވާ ތަފްސީލީ ލިޔުމެއް ވަކިން ތައްޔާރުކޮށްފައިވާނެ.
އެ ލިޔުން މި ލިންކުން ބެލޭނެ.
• ޖުމްލަކޮށް ސުޕްރީމްކޯޓުގެ މި ނިންމުމުން ލިބިގެންދާ މެސެޖަކީ ތިމާވެށި ހިމާޔަތްކުރުމަށް ރާއްޖޭގައި ހެދިފައިވާ ޤާނޫނުތަކަކީ ތަންފީޒީ އިދާރާތަކުން އޭގެ މަގްސަދު ހާސިލު ކުރުމަށް ތަންފީޒުކުރަންޖެހޭ އަދި ނަގަހައްޓަންޖެހޭ ޤާނޫނުތަކެއް ނޫންކަން. އަދި ބޭރުގެ ވިޔަފާރި ކުންފުނިތަކުގެ ގެއްލުންބޮޑު މަޝްރޫއުތަކަކީ ރާއްޖޭގެ ޤާނޫނީ އޮނިގަނޑުން އެއްކިބާވެ ރާއްޖޭގައި އެފަރާތްތަކުގެ މަންފާ އިސްވާގޮތަށް ދައުލަތުގެ ނިވާ އެފަރާތްތަކަށް ލިބިދީގެން ހިންގިދާނެ މަޝްރޫއުތަކެއްކަން. އަދި ރައްޔިތުންގެ އަސާސީ ހައްޤުތަކާ މަސްލަހަތަކީ މިހާލަތުގައި އެއްފަރާތްކުރެވޭނެ ކަންތައްކަން.
06 މެއި 2024
ހައިކޯޓުގެ ނިންމުން ދައުލަތުން ސުޕްރީމްކޯޓުގައި އިސްތިއުނާފު ކުރުމުގެ ހަތަރު ވަނަ އަޑުއެހުން – އަދާހަމަ
• 28 އެޕްރިލް 2024 ގައި ސުޕްރީމް ކޯޓުގައި އޮތް ދައުލަތުގެ އިސްތިއުނާފީ ތިންވަނަ އަޑުއެހުމަށްފަހު މި މައްސަލައާ ގުޅޭ ހަތަރުވަނަ އަޑުއެހުމެއް 5 މެއި 2024 އަށް ތާވަލު ކުރެވުނު. ނަމަވެސް އެ އަޑުއެހުން 06 މެއި 2024 ގެ 9.45 އަކަށް ބަދަލުކުރެވި، މިއަދުގެ 10.05 އިން 10.51 އަށް މައިކްރޮސޮފްޓް ޓީމްސް މެދުވެރިކޮށް، އާންމުކޮށް ހުޅުވާލެވިގެން ކުރިއަށް ދިޔަ.
• މިއަދުގެ އަޑުއެހުން ކުރިއަށް ގޮސްފައިވަނީ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ތިރީގައިވާ 3 ފަނޑިޔާރުންގެ ބެންޗުން:
1) ފަނޑިޔާރު އަލްއުސްތާޛު ޢަލީ ރަޝީދު ޙުސައިން (ރިޔާސަތުގައި)
2) ފަނޑިޔާރު ޑޮކްޓަރ އަޒްމިރާލްދާ ޒާހިރު
3) ފަނޑިޔާރު އަލްއުސްތާޛު ޙުސްނުއްސުޢޫދު
• ދައުލަތުން ރައްދު ދިނުމުގެ ބައި 3 ވަނަ އަޑުއެހުމުގައި ނިމިފައި ނުވާތީ މިއަދުގެ އަޑުއެހުމުގައި ދައުލަތުގެ ވާހަކަތައް ނިންމުމަށް ފުރުސަތު ލިބުނު. އަދި ރިޔާސަތުން ފާހަގަކުރެއްވީ މި މައްސަލައިގާ ދެފަރާތުގެ ވާހަކަތަށް ހުށަހެޅުމަށާ އަޑުއެހުމަށް އާންމުކޮށް ދޭވަގުތަށް ވުރެ ގިނަ ވަގުތު ދެވިފައިވާކަން. އަދި މިއަދުގެ އަޑުއެހުމުގައި 10 މިނެޓުގެ ވަތުގެއް ދެފަރާތައް ލިބިފައިވޭ. އެއައްފަހު ފަނޑިޔާރުންގެ ސުވާލުތަކަށް ވަގުތު ދެވި، ދެފަރާތަށްވެސް ފަހުބަހެއް ބުނުމުގެ ފުރުސަތު ލިބިފައިވޭ.
• އަދުގެ އަޑުއެހުމުގައި ފަނޑިޔާރުންގެ ސުވާލުތަކަށް ޖަވާބުދިނުމަށް ވަގުތު ދެވިފައިވޭ. އެގޮތުން ފާހަގަކުރެވުނު ބައެއް ކަންކަމަކީ:
1) ފަނޑިޔާރު އަލްއުސްތާޛު ޢަލީ ރަޝީދު ޙުސައިން ސުވާލުކުރެއްވީ ދައުލަތުން ބުނެފައިވަނީ މަޝްރޫއު ހުއްޓާލަން ޖެހިއްޖެނަމަ ވަރަށްބޮޑު މާލީ ބަދަލެއް ދޭންޖެހޭކަމަށް އަދި އޭގެ ލިޔެކިއުން ހުށަހެޅިފައިވޭތޯއާއި އަދަދުތައް ސާފުކުރެއްވުމަށް. ޖަވާބުގައި ދައުލަތުން ބުނެފައިވަނީ ލިޔެކިޔުން ހުށަހަޅާފައިވާނޭކަމާއި، ދައުލަތުން ދޭންޖެހޭ ބަދަލުގެ އަދަދުތަކަކީ “އައިޑްލް ޗާޖަރސް” ގެ ގޮތުގައި ގަޑިއަކަށް -/6،000 (ހަހާސް) ޔޫރޯ ކަމާއި “ސްޓޭންޑްބައި ޕީރިއަޑްސް” ގެ ގޮތުގައި ދުވާލަކަށް -/17،700 (ސަތާރަހާސް ހަތްސަތޭކަ) ޔޫރޯ ކަމަށް.
(( މި ނުކުތާއިން ފާހަގަކުރެވެނީ 13 މާރޗް 2024 ގައި ސުޕްރީމް ކޯޓުގައި އޮތް، މި މައްސަލައިގެ ފުރަތަމަ އަޑުއެހުމުގައި ދައުލަތުގެ ފަރާތުން މިކަމާބެހޭގޮތުން ހިއްސާކޮށްފައިވާ އަދަދު ތަފާތުކަން – އެ އަޑުއެހުމުގައި ދައުލަތުން ބުނެފައިވަނީ އައިޑްލް ޗާޖަސްގެ ގޮތުގައި ދައުލަތަށް ދައްކަން ޖެހެނީ ކޮންމެ ގަޑިއިރަކަށް -/15،300 (ފަނަރަހާސް ތިންސަތޭކަ) ޔޫރޯ ކަމަށް))
2) މި ސުވާލާގުޅިގެން ފަނޑިޔާރު އަލްއުސްތާޛު ޙުސްނު ސުޢޫދު އައްސަވާފައިވަނީ ޤުދުރަތީގޮތުން ދިމާވާ ސަބަބެއް ނުވަތަ ތިމާވެށްޓަށްލިބޭ ގެއްލުމެއްގެ ސަބަބުން ހުއްޓާލަންޖެހިއްޖެ ހިނދެއްގައި އެއްބަސްވުމުގައި އިސްތިސްނާ ހާލަތްތައް ހުރިތޯ ނެއްތޯ. ޖަވާބުގައި ދައުލަތުން ބުނެފައިވަނީ އެފަދަ އިސްތިސްނާ މާއްދާއެއް އެއްބަސްވުމުގައި ނެތްކަމަށް.
3) ފަނޑިޔާރު އަލްއުސްތާޛު ޙުސްނު ސުޢޫދު ކުރެއްވި އިތުރު ސުވާލަކީ މި އެއްބަސްވުން ބަންޑާރަ ނައިބުގެ އޮފީހުން ވެޓްކޮށްފައިވޭތޯ. ޖަވާބުގައި ދައުލަތުން ބުނެފައިވަނީ އާންމު އުސޫލެއްގެ ގޮތުން މިފަދަ އެއްބަސްވުންތައް ބަންޑާރަނައިބުގެ އޮފީހަށް ހުށަހެޅޭކަމަށް. ނަމަވެސް މި އެއްބަސްވުން މީގެކުރިން އެއޮފީހަށް ލިބިފައި ނުވާކަމާއި، މި ލިޔެކިޔުން ލިބިފައިވަނީ މި މައްސަލައާއި ގުޅިގެން ކަމަށް. މި މައުލޫމާތުން ދޭހަވަނީ ކ.ގުޅިފަޅު ބިންހިއްކުމުގެ މަޝްރޫއުގެ އެއްބަސްވުމުގެ ކަންކަން ހިނގާފައިވާ ގޮތަކީ ދައުލަތުގެ އާންމު އަދާރީ އިޖުރާއަތާ ނުބައްދަލު ގޮތަކަށް ހިނގާފައިވާ ކަމެއްކަން.
4) ފަނޑިޔާރު އަލްއުސްތާޛު ޢަލީ ރަޝީދު ޙުސައިން އިސްތިއުނާފު ރައްދުވާ ފަރާތަށް ކުރެއްވި ސުވާލަކީ 50 އަކަށް ރަށް ހިއްކާފައިވާ ކަމަށް ބުނާއިރު އޭގެ ސަބަބުން ލިބިފައިވާ ގެއްލުންތައް ފޫބެދިފައިވޭތޯ ނޫންތޯ. ޖަވާބުގައި އިސްތިއުނާފު ރައްދުވާ ފަރާތުން ބުނެފައިވަނީ ލިބެން ހުރި ހެކިތަކަށް ބަލާއިރު، އެފަދަ މައުލޫމާތު ލިބެން ނުހުންނަކަމަށް. މިސާލަކަށް 2016 ގައި އައްޑުއަތޮޅު ފޭދޫ ހިއްކުމަށްފަހު ވެށްޓަށް ލިބިފައިވާ ގެއްލުން މޮނިޓަރކޮށް ރިޕޯޓުތައް ހެދިފައިނުވާތީ އޭގެ ސަބަބުން 2022 ގައި ހެދި އީއައިއޭ އަށް މިކަމާބެހޭ މައުލޫމާތު ލިބެންނެތުމަކީ މައުލޫމާތު ނެތުމުގެ އުނިކަން ތަޖުރިބާކޮށްފައިވާ ހާލަތެއް. އަދި ރާއްޖޭގެ ތިމާވެށްޓަށް މަޝްރޫއުތަކުން ލިބޭ ގެއްލުން ދެނެގަތުމަށް ދިރާސާތައް ހެދުމަކީ ނުކުރާކަމަކަށްވުމާއެކު އެފަދަމައުލޫމާތު ނެތްކަން ފާހަގަކުރެވުނު. 2015 ގެ ސައިންޓިފިކް ރިޕޯޓަކުން އެނގޭގޮތުގައި ރާއްޖޭގައި މުރަކަ ހުދުވުމުގެ 1998 ގެ ކާރިސާއަށްފަހުވެސް މުޅިންއިޔާދަވެފައި ނެތްކަން ފާހަގަކޮށްފައިވާކަން.
• މިއަދުގެ އަޑުއެހުން ނިންމަވަމުން ރިޔާސަތުން ފާހަގަކުރެއްވީ ދެންއޮތް އަޑުއެހުމެއްގައި އޮންނާނީ މައްސަލަ ނިންމުންކަން. އަދި ދެން އަޑުއެހުމެއް އޮންނާނެ ދުވަހެއް ކަނޑައަޅުއްވާފައެއް ނުވޭ.
28 އެޕްރިލް 2024
ހައިކޯޓުގެ ނިންމުން ދައުލަތުން ސުޕްރީމްކޯޓުގައި އިސްތިއުނާފު ކުރުމުގެ ތިން ވަނަ އަޑުއެހުން – އަދާހަމަ
• 28 މާރިޗް 2024 ގައި ސުޕްރީމްކޯޓުގައި އޮތް ދައުލަތުގެ އިސްތިއުނާފީ ދެވަނަ އަޑުއެހުމުގެ 01 މަސްދުވަސް ފަހުން، މި މައްސަލައާ ގުޅޭ ތިންވަނަ އަޑުއެހުމެއް މިއަދު، 28 އެޕްރިލް 2024 ގެ 10.45 އަށް ތާވަލުކުރެވި، 11.03 އިން 12.00 އަށް މައިކްރޮސޮފްޓް ޓީމްސް މެދުވެރިކޮށް، އާންމުކޮށް ހުޅުވާލެވިގެން ކުރިއަށް ދިޔަ.
• މިއަދުގެ އަޑުއެހުން ކުރިއަށް ގޮސްފައިވަނީ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ތިރީގައިވާ 3 ފަނޑިޔާރުންގެ ބެންޗުން:
1) ފަނޑިޔާރު އަލްއުސްތާޛު ޢަލީ ރަޝީދު ޙުސައިން (ރިޔާސަތުގައި)
2) ފަނޑިޔާރު ޑޮކްޓަރ އަޒްމިރާލްދާ ޒާހިރު
3) ފަނޑިޔާރު އަލްއުސްތާޛު ޙުސްނުއްސުޢޫދު
• ދައުލަތުން ހުށަހަޅާފައިވާ ނުކުތާތަކަށް އިސްތިއުނާފު ރައްދުވާ ފަރާތުން ޖަވާބު ހުށަހެޅުމުގެ ބައި ދެވަނަ އަޑުއެހުމުގައި ނިމިފައި ނުވާތީ މި އަޑުއެހުމުގައި އެބައި ނިންމުމަށް ވަގުތުލިބުނު. އަދި އިސްތިއުނާފު ކުރާފަރާތް (ދައުލަތައް) މިޖަވާބަށް ރައްދު ދިނުމުގެ ފުރުސަތު ލިބުނު. ނަމަވެސް ވަގުތު ހަމަވުމާއެކު 12.00 ގައި އަޑުއެހުން ނިންމާލެވުނު.
• މި އަޑުއެހުމުގައި އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާތަކާ ގުޅޭގޮތުން ދީފައިވާ ތަފްސީލީ ޖަވާބުގެ ތެރޭގައި ތިރީގައިވާ ބައެއް ކަންކަން ހިމެނޭ
1) 28 މާރޗް ގެ އަޑުއެހުމުގައި ސެޑިމެންޓޭޝަނުގެ ދިގުރާސްތާގެ އަސަރާ އޭގެ ސަބަބުން ފަރުތަކަށް ކުރާ އަސަރުން އަލުން އިޔާދަވާނެތޯ ނޫންތޯ އޮޅުންފިލުއްވުމަށް ފަނޑިޔާރު އަލްއުސްތާޛު ޙުސްނުއްސުޢޫދު ކުރެއްވި ސުވާލުތަކަށް ތަފްސީލީ ގޮތެއްގައި ސައިންޓިފިކް ދިރާސާތަކާ ރާއްޖޭގެ ތަޖުރިބާއަށް ރިއާޔަތްކޮށް ޖަވާބު ދިނުމުގެ ފުރުސަތަކަށް އެދި، ތަފްސީލީ ގޮތެއްގައި އެ ސުވާލުތަކަށް ޖަވާބު ހުށަހެޅުނު.
2) 28 މާރޗް ގެ އަޑުއެހުމުގައި ހުށަހެޅުނު އިސްތިއުނާފީ 4 ވަނަ ނުކުތާގެ ޖަވާބަށް އިތުރުކުރުމުގެ ގޮތުން ބައެއް މައުލޫމާތު ހުށަހެޅުމުގެ ފުރަސަތުލިބުނު. އޭގެ ތެރޭގައި ކ.ގުޅިފަޅު މަޝްރޫއުގެ މޮނިޓަރިންގ ގެ މަސައްކަތަށް ޔޫއެސްޑޮލަރު 1.7 އާއި 1.8 މިލިއަން ޚަރަދުވާނެކަމަށް އަންދާޒާކޮށްފައިވާއިރު، މޮނިޓަރިންގ ގެ މަސައްކަތަކީ އެކަށީގެންވާ ފެންވަރެއްގައި ނުކުރެވޭ ކަމެއްކަމަށް ފާހަގަކޮށްފައިވާ ނުކުތާއަށް ތަފްސީލު އިތުރުކޮށް، މިކަން ކުރާފަރާތަކީ ކޮންޓެރެކްޓަރު ނުވަތަ މަޝްރޫއުއަށް ވާގިދޭގޮތަށް އީ.އައި.އޭ ތައްޔާރުކުރާ ފަރާތްކަމާ، މިއީ ވަރަށްބޮޑަށް މަސްލަހަތު ފުށުއަރާ ގޮތަށް އޮންނަކަމެއްކަން ފާހަގަކުރިން.
3) އިސްތިއުނާފީ 5 ވަނަ ނުކުތާއާއި ގުޅޭގޮތުން ދައުލަތުން ފާހަގަކޮށްފައިވާ ކަންކަމަށް ޖަވާބު ހުށަހެޅުނު. އޭގެ ތެރޭގައި ހައިކޯޓުގެ ނިންމުމަކީ މައުޟޫއީ ދައުވާއިން ހޯދާފަރުވާ ލިބޭފަދަ ގޮތަކަށް ނިންމާފައިވާ ނިންމުމެއް ކަމަށްކުރާ ތުހުމަތަކީ އަސާސެއްނެތް ތުހުމަތެއްކަން ކަމާބެހޭ ޤާނޫނީ ހެއްކާއެކު ފާހަގަކުރިން.
އަދި ހައިކޯޓުން ވަގުތީއަމުރާބެހޭ ގޮތުން ނެކްސްބިޒް ޤަޟިއްޔާގައިވާ އުންސުރުތައް ގޯސްކޮށް ތަޠުބީގުކޮށްފައިވާ ކަމަށްބުނާ ބުނުމުގައިވެސް ޤާނޫނީގޮތުން ހަރުދަނާ ހުށަހެޅުމެއް ދައުލަތަށް ހުށަހެޅިފައި ނެތްކަން ފާހަގަކޮށް، މިކަމާގުޅޭ ގޮތުން އެހެން ދިމިގްރާތީ ގައުމުތަކުގެ ޤާނޫނީ ހަމަތަށް އޮތްގޮތަށް ބަލާއިރުވެސް ހައިކޯޓުގެ ނިންމުން ބަދަލުކުރަންޖެހޭ ޤާނޫނީ ހަމައެއް ދައުލަތަށް ހުށަހެޅިފައި ނެތްކަން ފާހަގަކުރިން.
4) ޖަވާބު ހުށަހެޅުމުގައި، މި މައްސަލައިގާ ކަންހިނގާފައިވާގޮތާ ގުޅޭގޮތުން ފާހަގަކުރެވުނު ކަންކަމުގެ ތެރޭގައި، މައްސަލައިގެ އެއް ހަސްމު ކަމަށްވާ މިނިސްޓްރީ އޮފް ކޮންސްޓްރަކްޝަން އެންޑް އިންފްރާ ސްޓްރަކްޗަރ އިން 16 އެޕްރިލް 2024 ގައި ކ. ގުޅިފަޅުގެ 2 ވަނަ ފިޔަވަހީގެ ބިންހިއްކުމުގެ މަސައްކަތް ނިމިފައިވާ ކަން އިއުލާނު ކޮށްފައިވާކަން ފާހަގަކުރިން. އަދި މި މައްސަލައިގާ ދިވެހިދައުލަތާ، ކޯޓުތައް ހިމެނޭގޮތަށް، ކަމާބެހޭ މުއައްސަސާތަށް ރާއްޖޭގެ ތިމާވެށި ހިމާޔަތްކުރުމުގެ ޤާނޫނުތައް ނެގެހެއްޓުމަށް ފޭލުވެފައިވާކަން ފާހަގަކުރިން.
• މިއަދުގެ އަޑުއެހުން 12.00 ގައި ނިންމަވަމުން ރިޔާސަތުން ފާހަގަކުރެއްވީ މިއަދު މައްސަލަ ނިމިފައި ނުވާތީ އިތުރުއަޑުއެހުމެއް އާދީއްތަ ދުވަހަށް ތާވަލުކޮށް، ދެންއޮތް އަޑުއެހުމުގައި ދެފަރާތަށްވެސް ވާހަކަދެއްކުމުގެ ފުރުސަތު ލިބޭނޭކަމާއި އަދި ފަނޑިޔާރުންގެ ސުވާލުތަކަށް ޖަވާބުދިނުމުގެ ފުރުސަތުވެސް އޮންނާނޭކަން.
• އަދުގެ އަޑުއެހުން ނިމުމަށްފަހު، މި މައްސަލައިގެ 4 ވަނަ އަޑުއެހުން 5 މެއި 2024 ވާ އާދީއްތަ ދުވަހުގެ ހެނދުނުގެ 8.45 އަށް ތާވަލުކޮށްފައިވާކަން ސުޕްރީމްކޯޓުން ވަނީ އަންގާފައި. 
28 މާރިޗް 2024
ހައިކޯޓުގެ ނިންމުން ދައުލަތުން ސުޕްރީމްކޯޓުގައި އިސްތިއުނާފު ކުރުމުގެ ދެވަނަ އަޑުއެހުން – އަދާހަމަ
• 13 މާރިޗް 2024 ގައި ސުޕްރީމްކޯޓުގައި ފެށުނު އިސްތިއުނާފީ މައްސަލައާ ގުޅޭ ދެވަނަ އަޑުއެހުމެއް މިއަދު، 28 މާރިޗް 2024 ގެ 10.15 އަށް ތާވަލުކުރެވި، 10.35 އިން 11.30 އަށް މައިކްރޮސޮފްޓް ޓީމްސް މެދުވެރިކޮށް، އާންމުކޮށް ހުޅުވާލެވިގެން ކުރިއަށް ދިޔަ. ދިމާވި ޓެކްނިކަލް މައްސަލައެއްގެ ސަބަބުން ކުޑަ ވަގުތުކޮޅަކަށް އަޑުއެހުން މެދުކެނޑުނު ނަމަވެސް، އަލުން އަޑުއެހުން ފެށިގެން ނިމެންދެން މެދުނުކެނޑި ކުރިއަށްދިޔަ.
• މިއަދުގެ އަޑުއެހުން ކުރިއަށް ގޮސްފައިވަނީ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ތިރީގައިވާ 3 ފަނޑިޔާރުންގެ ބެންޗުން:
1) ފަނޑިޔާރު އަލްއުސްތާޛު ޢަލީ ރަޝީދު ޙުސައިން (ރިޔާސަތުގައި)
2) ފަނޑިޔާރު ޑޮކްޓަރ އަޒްމިރާލްދާ ޒާހިރު
3) ފަނޑިޔާރު އަލްއުސްތާޛު ޙުސްނުއްސުޢޫދު
• މި އަޑުއެހުމުގައި ދައުލަތުން ހުށަހަޅާފައިވާ ނުކުތާތަކަށް އިސްތިއުނާފު ރައްދުވާ ފަރާތުން ޖަވާބު ހުށަހެޅުމަށް ފުރުސަތު ލިބުނު
• އަދި އެގޮތުން އިސްތިއުނާފީ ގިނަ ނުކުތާތަކަށް ޖަވާބު ދެވިފައިވާއިރު، ވަގުތު ހަމަވުމާ ގުޅިގެން ޖަވާބުދިނުމުގެ ބައި ނިމިފައި ނުވާތީ، އިތުރު އަޑުއެހުމެއް ބޭއްވުމުގެ ފުރުސަތު ކޯޓުން ފަހިކޮށްފައިވޭ.
• މި އަޑުއެހުމުގައި އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާތަކާ ގުޅޭގޮތުން ދީފައިވާ ތަފްސީލީ ޖަވާބުގެ ތެރޭގައި ތިރީގައިވާ ބައެއް ކަންކަން ހިމެނޭ
1) އިސްތިއުނާފީ މައްސަލައިގާ ދައުލަތުން މައްސަލައިގެ ލިޔެކިއުމަށް ބެލުމާ މައުލޫމާތާ ހެކިތަކަށް ރިއާޔަތްކުރުމުގައި އުނިކަންކަމާ އޮޅުންއަރާ ކަންކަން ހުރިކަމާ، އޭގެ ކަންބޮޑުވުން
2) ވަގުތީ އަމުރުގެ މި މައްސަލައަކީ ޤާނޫނު ނަންބަރު 2021/32 (މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 242 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ (2) ގެ ދަށުން ވަގުތީ އަމުރަކަށް އެދިފައިވާ މައްސަލައެއްކަމާ، އަދި އެދިފައިވާނީ އަވަސް އަމުރަކަށްވާއިރު، 15 މާރިޗް 2024 އަށް މިކަމުގައި ގޮތެއް ނުނިމި 1 އަހަރު ހޭދަވެފައިވާކަން.
3) ވަގުތީ އަމުރާބެހޭ މި މައްސަލައިގާ ހައިކޯޓުގެ ނިންމުމަކީ ރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުތަކާ ގަވައިދުތަކާ އެއްގޮތަށް އަދި މިހާތަނަށް ތިމާވެށީ ހިމާޔަތްކުރުމާ ބެހޭ މިފަދަ މައްސަލައެއްގައި ރާއްޖޭގެ ކޯޓަކުން ދިރާސާކޮށް ނިންމާފައިވާ އެންމެ ޤާނޫނީ ގޮތުން ފެންހިފޭ އަދި ފަންނުވެރި ނިންމުންކަން.
4) ހައިކޯޓުގެ ނިންމުމަކީ ހުށަހަޅާފައިވާ މައްސަލައިގެ އަސާސީ ތަފްސީލުތައް ގޯސްކޮށް މާނަކޮށްފައިވާ ނިންމުމެއް ކަމަށް އިސްތިއުނާފު ކުރާފަރާތުން ހުށަހެޅި ނަމަވެސް މިކަން ގޯސްކޮށް މާނަކުރެވިފައިވަނީ ހައިކޯޓަށް ނޫންކަމާ މިކަން އެގޮތަށް ކުރެވިފައިވަނީ އިސްތިއުނާފު ކުރާ ފަރާތަށްކަން
5) މަޝްރޫއުގެ މޮނިޓަރިންގް ގެ މަސައްކަތަކީ ގާތްގަނޑަކަށް 1.7 އާއި 1.8 މިލިއަން ޔޫއެސްޑޮލަރުގެ ޚަރަދެއްދާނެ ކަމެއްކަމަށް މަޝްރޫއުގެ އީ.އައި.އޭ އިން އަންދާޒާ ކޮށްފައިވާކަމާ، މަޝްރޫއު މޮނިޓަރ ކުރުމުގައި ބަލަންޖެހޭ އެންމެހާ ކަންކަން ބެލިފައިނުވާ ކަމާ، ސެޑިމެންޓޭޝަނާ އެހެނިހެން ބަލަންޖެހޭ ކަންކަން ހުރީ ކަނޑައެޅިފައިވާ އިންތަކާ މިންތަކުން ބޭރުގައި ކަން ލިބެންހުރި ފަހުގެ މޮނިޓަރިންގ ރިޕޯޓުތަކުގެ ދިރާސާ ރިޕޯޓަކުން ދައްކާކަން.
އަދި މި ދިރާސީ ރިޕޯޓަކީ އެންވައިރަމަންޓަލް ލޯ އެލައަންސް ވާރލްޑް ވައިޑް (އީލޯ) ގެ ސައިންސް ޓީމުން ތައްޔާރުކޮށްފައިވާ ފަންނީ ރިޕޯޓެއްކަން.
6) ހައިކޯޓުގެ ނިންމުމުގައި މަޝްރޫއުގެ މިހާރުގެ ހާލަތައް ބަލާފައި ނެތްކަމަށް ދައުލަތުން ކޮށްފައިވާ ޝަކުވާގެ ރައްދުގައި ކުރީގެ ހާލަތާ މިހާރުގެ ހާލަތާ މޮނިޓަރިންގް ރިޕޯޓުތަކުގެ އަލީގައި ތަފާތުވެފައި ނެތްކަމާ، މިހާރުގެ ހާލަތު ރަނގަޅުވެފައިވާ ކަމުގެ އެއްވެސް ހެއްކެއް ދައުލަތުން ހުށަހެޅިފައި ނެތްކަމާ، އޭރުވެސް މިހާރުވެސް ސެޑިމެންޓޭޝަނުގެ އަސަރު އިންތިހާއަށް ބޮޑުކަން ފާހަގަކުރިން. އަދި މިހާރުގެ ހާލަތަށް ބަލާއިރު ދުނިޔޭގެ ކަނޑުގެ ލޮނުގަނޑު ގެ ހޫނުމިން އިތުރުވަމުން ދިއުމުގެ ސަބަބުން މުރަކަ ފަރުތަކަށް އޮތް ނުރައްކާ ބޮޑުވެފައިވާތީ، މިހާރުގެ ހާލަތަށް ބަލާއިރު ހުއްޓާލަން ޖެހެނީ ހަމައެކަނި ގުޅިފަޅު ބިންހިއްކުމުގެ މަޝްރޫއު ނޫންކަމާ ރާއްޖޭގެ މުރަކަ ފަރުތައް ސަލާމަތް ކުރުމަށްޓަކާ ފަޅުކޮނުމާ ބިންހިއްކުމުގެ ބޮޑު ގެއްލުންތައް ފަރުތަކަށް ދިނުން ހުއްޓާލުމަކީ މިވަގުތު ހުރިހާފަރާތަކަށް އޮތް ޤާނޫނީ އަދި މޯރަލް އިލްތިޒާމެއްކަން ފާހަގަކުރިން.
• ވަގުތު ހަމަވުމުން މިއަދުގެ އަޑުއެހުން ނިމިފައިވާއިރު، ދެން އޮތް އަޑުއެހުމެއްގައި އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާތަކުގެ ނުނިމިއޮތް ބައި ނިންމުމަށްފަހު، ދައުލަތުން ރައްދު ދިނުމުގެ ފުރުސަތު އޮންނާނެކަމަށް ރިޔާސަތުން ފާހަގަކުރެއްވި.
• ދެން އަޑުއެހުމެއް ތާވަލު ކޮށްފައިވަނީ 15 އެޕްރިލް 2024 ގެ 10.15 އަށްކަން ސުޕްރީމްކޯޓުން އީމެއިލް މެދުވެރިކޮށް މިއަދު އެންގުމަށްފަހު އޭގެ ފަހުން މި ކަން ބަދަލުވެފައިވާތީ، ދެން އަޑުއެހުމެއް އޮންނާނެ ދުވަހެއް އަދި ކަނޑައެޅިފައެއް ނުވޭ.![SC hearing 28 Mar 2024 [Miveshi Maldives]](https://miveshi.com/wp-content/uploads/2024/03/SC-hearing-screenshot-28-Mar-2024-c.png)
19 މާރިޗް 2024
![Miveshi Civil Court team [19Mar24]](https://miveshi.com/wp-content/uploads/2024/03/Miveshi-Civil-Court-team-19Mar24-571x428-1.jpeg)
ސިވިލްކޯޓުގައި 13 މާރޗް 2023 ގައި ބޭއްވުނު މައުޟޫއީ ދައުވާގެ 4 ވަނަ ޝަރީޢަތުގެ އަޑުއެހުން އަލުން ބޭއްވުން – އަދާހަމަ
• މައުޟޫއީ ދައުވާގެ ހެކިންގެ ހެކިބަސް ނެގުމުގެ އަޑުއެހުން މީގެ 1 އަހަރު ދުވަސް ކުރިން 13 މާރޗް 2023 ގައި ސިވިލްކޯޓުގައި ބޭއްވުނު ނަމަވެސް، ދިމާވި ޓެކްނިކަލް މައްސަލައެއްގެ ސަބަބުން އެ އަޑުއެހުމުގެ ރެކޯޑިންގް ފައިލް ކޮރަޕްޓުވެފައި ވާތީ (މީގެ ތަފްސީލު 28 އޮކްޓޫބަރ 2023 ގެ ތިރީގައިވާ އަދާހަމައިގާ ވާނެ) އަލުން މި އަޑުއެހުން ބޭއްވުމަށް ކޯޓުން ނިންމި.
• އެގޮތުން އޮގަސްޓު 2023 އާއި މިއަދާ ހަމައަށް 2 ފަހަރެއްގެ މަތިން އަޑުއެހުން ތާވަލުކުރެވިފައި ވީނަމަވެސް (އެއީ 27 ފެބްރުވަރީ 2024 އާއި 7 މާރިޗް 2024), އެކި ސަބަބުތަކާހުރެ ކެންސަލްވެފައިވޭ.
• އެހެންކަމުން މިއަދު، 19 މާރިޗް 2024 ގެ 10.30 އަށް މި އަޑުއެހުން އަލުން ތާވަލުކޮށްފައިވާ ކަން 10 މާރިޗް 2024 ގައި އީމެއިލް މެދުވެރިކޮށް ކޯޓުން އެންގި. އަދި މިއަދުގެ އަޑުއެހުން 10.41 ގައި ފެށިގެން 12.25 އަށް ކުރިއަށްދިޔަ. އަޑުއެހުން ފެށުމުގައި މައްސަލަ ބައްލަވާ ޤާޟީ އަލްއުސްތާޛު ފަރުހާދު ރަޝީދު މި އަޑުއެހުމާ ގުޅިގެން ކުރިން ދިމާވެފައިވާ ޓެކްނިކަލް މައްސަލައާ ގުޅިގެން ކޯޓުގެ ފަރާތުން މައާފަށް އެދުނު.
އަދި މިކަން ތަކުރާރުވިޔަ ނުދިނުމަށް އިތުރު ފިޔަވަޅު އަޅާފައިވާނެކަން ފާހަގަކުރެއްވި.
• މި އަޑުއެހުމަކީ މައުޟޫއީ މައްސަލައިގާ ދެފަރާތުން ހުށަހަޅަން ބޭނުންވި ޝަފަހީ ހެކި ހުށަހެޅުމަށް ބޭއްވުނު އަޑުއެހުމަކަށް ވުމާއި އެކު، މައްސަލަ ހުށަހަޅާ ފަރާތުން 13 މާރިޗް 2023 ގެ އަޑުއެހުމެކޭ އެއްފަދައިން ރާއްޖޭގެ ޑައިވިނގް ގެ ދާއިރާގައި ފުންނާބުއުސް އަދި މާލެ އަތޮޅުގެ ފަރުތަކުގެ އެންމެ ތަޖުރިބާކާރު 2 ފަންނީ މާހިރުން ކަމުގައިވާ ހުސެން ރަޝީދު (ސެންޑި) އާއި މުހަންމަދު ސީނީން (ސިންދި) ދައުވާކުރާ ފަރާތުގެ ހެކިންގެ ގޮތުގައި ހެކިބަސް ދެއްވާފައިވޭ.
• ދައުވާ ލިބޭ ފަރާތް (ދައުލަތުން) ހުށަހެޅި ހެއްކަކީ އީ.ޕީ.އޭ ގެ ޑިރެކްޓަރ ޖެނެރަލްގެ މަގާމުގައި މިހާރުވެސް ހުންނެވި އިބްރާހިމް ނައީމު، އަދި ދައުލަތުން އޭނާ ހެއްކެއްގެ ގޮތުގައި ހުށަހަޅާފައިވަނީ ދާއިރާގެ “ޚަބީރެއް” ގެ ގޮތުގައި. ދައުލަތުން ފާހަގަކޮށްފައިވަނީ އިބްރީހިމް ނައީމް ހެކިބަސް ދެއްވީ އޭނާގެ އީ.ޕީ.އޭގެ މަގާމާ އެއްވެސް ގުޅުމެއް އޮތް ހައިސިއްޔަތަކުން ނޫންކަމަށް. ނަމަވެސް ދައުވާ ކުރާފަރާތުން މިކަމަށް އިންކާރުކޮށް، ޤާނޫނު ނަންބަރު 2022/11 (ހެއްކާ ބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ އެކި މާއްދާތަކާ ފުށުއަރާކަމާ، އަދި މިއީ ޚާއްސަ ގޮތެއްގައި 51 ވަނަ މާއްދާގައި ބުނާ މަސްލަހަތު ފުށުއެރުން އޮތް ފަރާތެއްކަމަށް ކޯޓުގައި ބުނެފައިވާނެ. އެ މާއްދާގައި ބުނެފައިވަނީ:
“މި ޤާނޫނުގައި ކަނޑައެޅިގެން އެހެންގޮތަކަށް ބަޔާންކޮށްފައިނުވާހާ ހިނދަކު، ހެކިބަސް ދޭ މީހާއަކީ މައްސަލައިގެ ޚަޞްމަކާ ފުށުއަރާ މަޞްލަޙަތެއް އޮތް ނުވަތަ މައްސަލައިގެ ޚަޞްމަކާ ޢަދާވާތްތެރިކަމެއް އޮތް މީހަކު ކަމުގައިވާނަމަ، އެ މައްސަލައެއްގައި އެމީހެއްގެ ހެކިބަސް ނަގައިގެންނުވާނެއެވެ.”
ނަމަވެސް ހެކިވަޒަން ކުރުމުގައި ފަހުން މިކަމަށް ރިއާޔަތްކުރުމަށް ޝަރީޢަތުން ކަނޑައަޅާ، ހެކިބަސް ނެގުން ކުރިއަށްދިޔަ. ދައުވާ ކުރާފަރާތުން މިކަން ބަލައިގަތީ ބަހުސްގެ ބޭނުމަށް ކުރެވުނު ކަމެއްގެ ގޮތުގައި.
• ކުރީގެ، 13 މާރިޗް 2023 ގެ އަޑުއެހުމާ ޚިލާފަށް، މިއަދު ހެކިބަސް ހުށަހެޅުއްވި ހުރިހާ ފަރާތަކުންވެސް ހެކިބަސް ނެގުމުގެ ކުރިން ކީރިތި ޤުރުއާނުގައި އަތްލުމަށްފަހު ހުވާކުރުންއޮތް (13 މާރިޗް 2023 ގައި “ޚަބީރަކަށް” ވާތީކަމަށް ކަނޑައަޅާ އިބްރާހިމް ނައީމް ހެކިބަސް ދެއްވީ ހުވާނުކޮށް). އެފަހަރުގެ އަދާހަމައިގާ ކޯޓުންކުރި މި ތަފާތުކުން ހިނގިކަން ފާހަގަކޮށްފައިވާނެ. އަދި މިފަހަރު، ހެކި ހުށަހެޅުމުގައި ހުރިހާފަރާތަށް އެއް ހަމައެއް އޮތުމުން މިއީ ރަނގަޅު ބަދަލެއްކަމަށް ދެކެން.
• މިއަދުގެ އަޑުއެހުމަށްފަހު ހުށަހެޅުނު ބަޔާންތަކުގައި ހެކިން ސޮއިކުރުމަށް ވަގުތުނަގާނެ ކަމަށްބެލެވޭ. އަދި އިތުރު އަޑުއެހުމެއް އޮންނާނެ ދުވަހެއް މިއަދު ކަނޑައެޅިފައެއް ނުވޭ.
13 މާރިޗް 2024
ހައިކޯޓުގެ ނިންމުން ދައުލަތުން ސުޕްރީމްކޯޓުގައި އިސްތިއުނާފު ކުރުމުގެ އަދާހަމަ
(ފުރަތަމަ އަޑުއެހުން)
• ހައިކޯޓުގެ 14 ފެބްރުވަރީ 2024 ގެ ނިންމުން 15 ފެބްރުވަރީ 2024 ގެ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ އަމުރުން ހުއްޓުވުމަށް ފަހު، ދައުލަތުގެ ފަރާތުން ހައިކޯޓުގެ ނިންމުން ހަމަ އެދުވަހު ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓުގައި އިސްތިއުނާފު ކޮށްފައިވޭ.
• އަދި މައްސަލައިގެ އިބްތިދާއީ ލިޔުމާ އިސްތިއުނާފީ ލިޔެކިއުން 18 ފެބްރުވަރީ 2024 ގައި އިސްތިއުނާފު ރައްދުވާ ފަރާތަށް ލިބި، 29 ފެބްރުވަރީ 2024 ގައި ޖަވާބު ހުށަހެޅުމަށް ސުޕްރީމް ކޯޓުން އަންގާފައިވޭ.
• އިސްތިއުނާފު ރައްދުވާ ފަރާތުން ޖަވާބު ހުށަހެޅުމަށާއި ވަކީލެއް އައްޔަން ކުރުމަށް 7 މާރިޗް 2024 އާއި ހަމައަށް އިތުރު ވަގުތަށް އެދި 25 ފެބްރުވަރީ 2024 ގައި ސުޕްރީމްކޯޓަށް ސިޓީއެއް ފޮނުވިން. ނަމަވެސް މި މައްސަލައަކީ އަވަހަށް ގޮތެއް ނިންމަންޖެހޭ މައްސަލައެއްކަމާއި، މާރިޗް މަހުގެ ފުރަތަމަ ހަފްތާގައި އަޑުއެހުމެއް ތާވަލުކުރުމަށް ހަމަޖެހިވާތީ އިތުރު ވަގުތު ދެވެން ނެތްކަމަށް އެކޯޓުން 26 ފެބްރުވަރީ 2024 ގައި ޖަވާބު ފޮނުވި.
• ކަން ދިމާވި ގޮތުން ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ އިސްތިއުނާފީ މަރުހަލާގެ ފުރަތަމަ އަޑުއެހުން މިއަދު، 13 މާރިޗް 2024 އަށް ތާވަލުކޮށްފައިވާކަން 7 މާރިޗް 2024 ގައި އެކޯޓުން އެންގި.
• އަދި މިއަދު، 13 މާރިޗް 2024 ގެ 9.15 އަށް ތާވަލުކޮށް، 9.45 އިން 10.28 އަށް މައިކްރޮސޮފްޓް ޓީމްސް މެދުވެރިކޮށް، މި އަޑުއެހުން ކުރިއަށް ދިޔަ.
• މިއަދުގެ އަޑުއެހުން ކުރިއަށް ގޮސްފައިވަނީ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ތިރީގައިވާ 3 ފަނޑިޔާރުންގެ ބެންޗުން:
1) ފަނޑިޔާރު އަލްއުސްތާޛު ޢަލީ ރަޝީދު ޙުސައިން (ރިޔާސަތުގައި)
2) ފަނޑިޔާރު ޑޮކްޓަރ އަޒްމިރާލްދާ ޒާހިރު
3) ފަނޑިޔާރު އަލްއުސްތާޛު ޙުސްނުއްސުޢޫދު
• މިއަދުގެ އަޑުއެހުމުގައި މައިގަނޑުގޮތެއްގައި އޮތީ ހައިކޯޓުގެ ނިންމުން އިސްތިއުނާފު ކުރާ ފަރާތް ކަމުގައިވާ ދައުލަތުގެ އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާތަށް ކޯޓަށް ހުށަހެޅުމާއި ދައުލަތުން މައްސަލަ ކޯޓަށް ސާފުކޮށްދިނުން.
• މިގޮތުން ދައުލަތުން ދެއްކި ބައެއް ވާހަކަތަކާދޭތެރޭ ސުވާލު އުފެދޭ ކަންކަން ހުރުމުން ދެ ފަހަރެއްގެ މަތިން އިސްތިއުނާފު ރައްދުވާ ފަރާތުން ވާހަކަ ދެއްކުމަށް އެދި، މައްސަލައިގެ ބައެއް މައުލޫމާތު ފަނޑިޔާރުންގެ ސަމާލުކަމަށް ގެނައުމުގެ ފުރުސަތު ލިބިފައިވޭ.
މި ނުކުތާތަކަކީ:
1) މަޝްރޫއުގެ ކޮންޓްރެކްޓްގައި އީ.އައި.އޭ ގައި ފާހަގަކޮށްފައިވާ ތިމާވެށި ހިމާޔަތްކުރުމާބެހޭ އެއްވެސް ނުކުތާއެއް ހިމަނާފައިވޭތޯ ފަނޑިޔާރު އަލްއުސްތާޛު ޙުސްނުއްސުޢޫދު ދައުލަތާ ސުވާލު ކުރެއްވި.
– މި ނުކުތާއާއި ގުޅިގެން ކޯޓަށް މައުލޫމާތު ސާފުކޮށްދިނުމުގެ ގޮތުން މަޝްރޫއުގެ ކޮންޓްރެކްޓް ހެދިފައިވަނީ އޮކްޓޫބަރ 2019 ގައި ކަން ޚަބަރުތަކުން ސާފުވާކަމާއި، އަދި މަޝްރޫއުގެ އީ.އައި.އޭ ހަދަން ފަށާފައިވަނީ ޑިސެމްބަރ 2019 ގައިކަން އީ.އައި.އޭ އިން ފާހަގަވާކަން ކޯޓާއި ހިއްސާކުރިން.
2) މި އަޑުއެހުމުގައި ދައުލަތުން ތަކުރާރުކޮށް ބުނެފައިވަނީ މަޝްރޫއުގެ %80 ނިމިފައިވާކަމަށް.
– މި ނުކުތާއާއި ގުޅިގެން 23 ނޮވެމްބަރ 2023 ގެ ހައިކޯޓުގެ އަޑުއެހުމުގައި ދައުލަތުން ފާހަގަކޮށްފައިވާ އަދަދާ ފުށުއަރާތީ، މިއީ ކޮން މަސްދަރެއްގެ އަދި ހެއްކެއްގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް ދެކެވޭ ވާހަކައެއްތޯ ސާފުކުރުމަށް އެދުމުން، މިކަން ދައުލަތުން ސާފުކޮށްދިނުމަށް ކޯޓުން އެދިފައިވޭ.
• މި އަޑު އެހުމުގައި ދައުވާ ރައްދުވާ ފަރާތް ތަމްސީލު ކުރަނީ ހުމައިދާ ކަމަށްވާތީ، ދެންއޮތް އަޑުއެހުމަކަށްވެސް ވަކީލެއް އައްޔަންކުރުމުގެ ފުރުސަތު އޮތްކަން ރިޔާސަތުން ފާހަގަ ކުރެއްވި.
• އިސްތިއުނާފު ރައްދުވާ ފަރާތުން އިސްތިއުނާފު ކުރާފަރާތަށް ޖަވާބު ދިނުމަށް ދެން އޮތް އަޑުއެހުމެއްގައި ފުރުސަތު ލިބޭނެ ކަމުގައި ރިޔާސަތުން ފާހަގަކުރެއްވި.
(ދެން އަޑުއެހުމެއް އޮންނާނެ ދުވަހެއް އަދި ހަމަޖެހިފައެއް ނުވޭ.)
13 މާރިޗް 2024 ގެ ސުޕްރީމްކޯޓުގެ އަޑުއެހުން – ލިންކް
15 ފެބްރުވަރީ 2024
ވަގުތީ އަމުރާބެހޭ ހައިކޯޓުގެ ނިންމުން ދައުލަތުން ސުޕްރީމްކޯޓުގައި އިސްތިއުނާފުކޮށް، ހައިކޯޓުގެ ނިންމުމަށް އަމަލު ކުރުން ފަސްކުރުމުގެ އަމުރެއް ސުޕްރީމްކޯޓުން ނެރުން
މި އަދާހަމައާއި ގުޅޭ ނޫސްބަޔާން
• 14 ފެބްރުވަރީ 2014 ގައި ހައިކޯޓުން ނިންމި ނިންމުން ދައުލަތުން 15 ފެބްރުވަރީ 2014 ގައި އިސްތިއުނާފުކޮށް، ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ގަވައިދުގެ 21 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ލިބިދޭ ބާރުގެ ބޭނުންކޮށް،
ހައިކޯޓުގެ ނިންމުމަށް ތަންފީޒީ އިދާރާތަކުން މިވަގުތު އަމަލު ނުކުރުމަށް ސުޕްރީމްކޯޓުން އަމުރުކުރި
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ގަވައިދުގެ 21 ވަނަ މާއްދާގައި ބުނަނީ :![Miveshi Supreme Court [15Feb24]](https://miveshi.com/wp-content/uploads/2024/02/Miveshi-Supreme-Court-15Feb24.jpg)
• ގަވައިދުގާ ބުނާގޮތުގައި ސުޕްރީމް ކޯޓުން މިފަދައިން އަމަލުކުރާނީ އެ ނިންމުމެއް ބެލުމަށްފަހު އެހުކުމެއް ތަންފީޒު ނުކޮށް ވަގުތީގޮތުން ހިފެހެއްޓުމަކީ ރަނގަޅު ގޮތް ކަމުގައި ފަނޑިޔާރުންގެ މަޖިލިހަށް ފެނިއްޖެ ނަމަ. އެހެން ކަމުން މި އަމުރު ނެރުއްވި 3 ފަނޑިޔާރުން ކަމުގައިވާ
އަލްއުސްތާޛާ އަޒްމިރާލްދާ ޒާހިރު
އަލްއުސްތާޛު ޢަލީ ރަޝީދު ޙުސައިން
އަލްއުސްތާޛު ޙުސްނުއް ސުޢޫދު
އަށް މި އަމުރުނެރުން ރަނގަޅުކަމުގައި ދެކިވަޑައިގެންފައިވޭ.
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ އަމުރުން މިވަގުތު ސާފުވާން ނެތީ މި ނިންމުން ނިންމެވުމަށް އެކޯޓުން ރިއާޔަތްކޮށްފައިވަނީ ކޮން ހެކިތަކަކަށް ކަން.
ނަމަވެސް އެ ކޯޓުގެ އަމުރުގައި ވާގޮތުގައި:
‘ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުގެ ގަޟިއްޔާއިން ކޮށްފައިވާ ޙުކުމް ތަންފީޒުކުރުން މިވަގުތު ފަސްނުކޮށްފިނަމަ، އޭގެ ސަބަބުން ދައުލަތަށް ލިބޭނެ ގެއްލުން އިންތިހާއަށް ބޮޑުވެގެން ދިޔުމުގެ އިމްތިމާލު ފާޅުކަން ބޮޑުކޮށް ފެންނަން އޮތުމާއެކު” އެކޯޓުން އެގޮތަށް ނިންމާފައިވާކަން.
• ހައިކޯޓުގެ ނިންމުމާ ގުޅިގެން ބައެއް ނޫސްތަކުން ދައުލަތާ ހަވާލާދީ އާންމު ކޮށްފައިވާ ޚަބަރުތަކުގައި ބުނާގޮތުން ގުޅިފަޅު ކޮނުމުގެ މަސައްކަތް ހުއްޓިފައި އޮންނަ ކޮންމެ ދުވަހަކީ ދައުލަތަށް ‘އެތައް މިލިއަން ރުފިޔާއެއްގެ’ ގެއްލުންވާނެ ކަމެއްކަން. ފާހަގަކުރެވޭ ގޮތުގައި މިއީ މި މައްސަލައިގެ އަޑުއެހުންތަކުގައިވެސް ދައުލަތުން ފާހަގަކޮށްފައިވާ ނުކުތާއެއް ނޫންކަން.
މީގެ އިތުރުން ޤާނޫނު ނަމްބަރު 4/93 (ދިވެހި ރާއްޖޭގެ ތިމާވެށި ރައްކާކޮށް ދެމެހެއްޓުމާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 6 ވަނަ މާއްދާ ގައި ޕްރޮޖެކްޓު ހުއްޓުވުމާބެހޭ ގޮތުން ބުނަނީ ތިރީގައިވާ ގޮތަށް:
“ހިންގަމުންދާ ޕްރޮޖެކްޓެއްގެ ސަބަބުން ރާއްޖޭގެ ތިމާވެށްޓަށް ނޭދެވޭ އަސަރެއް ފޯރާކަމަށް ފެނިއްޖެ ހިނދެއްގައި، އެ ޕްރޮޖެކްޓެއް ހުއްޓުވުމުގެ އިޚްތިޔާރު މިނިސްޓްރީއަށް ލިބިގެންވެއެވެ. މިގޮތުން ހުއްޓުވޭ ޕްރޮޖެކްޓަކަށް ބަދަލެއް ނުދެވޭނެއެވެ.”
ހިންގަމުންދާ ޕްރޮޖެކްޓަކުން ތިމާވެށްޓަށް ނޭދެވޭ އަސަރު ފޯރާކަމަށް ފެނިގެން ޕްރޮޖެކްޓު ހުއްޓުވުމުން ބަދަލު ދޭން ނުޖެހޭނެކަމަށް ޝަރީހަ އިބާރާތުން ރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކޮށްފައި ވީހިނދު މިފަދަ ސަބަބެއް ބޭނުންކޮށްގެން ޕްރޮޖެކްޓް ހުއްޓުވުމުން ދައުލަތަށް ގެއްލުންވާނެ ކަން ފާހަގަކޮށްފައިވާތީ އުފެދޭ ސުވާލަކީ ކ. ގުޅިފަޅު ހިއްކުމުގެ ޕްރޮޖެކްޓް ހިނގަމުން ދަނީ ކޮން ގައުމެއް ނުވަތަ ގައުމުތަކެއްގެ ޤާނޫނާ ގަވާއިދުގެ އިހުތިސާސްގެ ތެރޭގައިތޯ
14 ފެބްރުވަރީ 2024
ޙާއްސަ އަދާހަމަ
ވަގުތީ އަމުރާބެހޭ ސިވިލްކޯޓުގެ ނިންމުން ހައިކޯޓުގައި އިސްތިއުނާފުކުރި މައްސަލަ ހައިކޯޓުން ނިންމުން
• މިއަދު، 14 ފެބްރުވަރީ 2024 ގައި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުގައި މި މައްސަލައާ ބެހޭ ގޮތުން ހެނދުނު 9.00 އަށް ތާވަލުކޮށް 9.25 އިން 10.15 އަށް ކުރިއައް ދިޔަ ހުކުމް އިއްވުމުގެ އަޑުއެހުމުގައި ކޯޓުގެ 3 ފަނޑިޔާރުންގެ ތެރެއިން 2 ފަނޑިޔާރުންގެ އަޢުލަބިއްޔަތުން ނިންމެވީ ތިރީގައިވާ ގޮތަށް
1 – އިސްތިއުނާފު ކުރާ ވަގުތީއަމުރާ ގުޅޭގޮތުން ރާއްޖޭގެ ސިވިލް ކޯޓުން 8 ޖޫން 2023 ގެ ތާރީޚުގައި ނިންމާފައިވާ ނިންމުން ބާތިލުކޮށް
2 – އިސްތިއުނާފު ރައްދުވާ ފަރާތްކަމުގައިވާ ދިވެހި ދައުލަތަށް ހައިކޯޓުން އަންގާ އަމުރުކޮށްފައި ވަނީ ސިވިލްކޯޓުގައި މި މައްސަލައާބެހޭ ގޮތުން މިހާރު ހިނގަމުންދާ މައުޟޫއީ ދައުވާ ވަކިގޮތަކަށް ނިމެންދެން ކ. ގުޅިފަޅު ހިއްކުމުގެ މަޝްރޫއު ވަގުތީގޮތުން ހުއްޓާލުމަށް
3 – މި ނިންމުމަށް ތާއީދު ކުރައްވާފައިވާ 2 ފަނޑިޔާރުންނަކީ ފަނޑިޔާރު އަލްއުސްތާޛު މުހަންމަދު ޝަނީޒް އަބްދުﷲ އަދި ފަނޑިޔާރު އަލްއުސްތާޛާ ހުޒައިފާ މުހަންމަދު، އަދި މި ނިންމުމަށް ތާއީދު ނުކުރައްވާ ތަފާތު ރައުޔެއް ފަނޑިޔާރު އަލްއުސްތާޛު މުހަންމަދު ނިޔާޒް ދެއްވާފައިވޭ.
• މި ނިންމުމަކީ އިސްތިއުނާފު ކުރާފަރާތުން މަރުހަބާ ކިޔާ ނިންމުމަކަށް ވާއިރު، ފަނޑިޔާރުންގެ އަޢުލަބިއްޔަތުން މި ނިންމުން ނިންމެވި ގޮތާބެހޭ އިތުރު ތަފްސީލު ކުރިއަށްއޮތް ދުވަސްތަކުގައި ހިއްސާ ކުރުމަށް ގަސްތުކުރަން. އަދި ކޯޓުގެ ނިންމުން މި ލިޔުމުގެ ތިރީގައި ހިއްސާކުރަން
• ނަމަވެސް ތިމާވެށީގެ ހިމާޔަތުގައި ބައިނަލްއަޤުވާމީ އުރުފީ ޤާނޫނަށް ރިއާޔަތްކޮށް، ‘ޕްރިކޯޝަނަރީ ޕްރިންސިޕަލް’ ގެ މަބްދައު ގެ ތާރީޚާއި، ދުނިޔޭގެ އެހެން ޤައުމުތަކުގެ ކޯޓުތަކުގައި މި މަބްދައު ތަތުބީގު ކުރެވިފައިވާ މައްސަލަތައް އެކޯޓުން ވަރަށް ފުރިހަމައަށް ބައްލަވާ ދިރާސާ ކުރައްވާ، އެ މަބްދައު ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓެއްގައި ފުރަތަމަފަހަރަށް ނަގަހައްޓާ، މިފަދަ ތާރީޚީ ހުކުމެއް ރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުން ނިންމެވުމަކީ މި މައްސަލަ ހުށަހެޅި ފަރާތުން ނުހަނު އުފާކުރާ ކަމެއްކަމުގައި ފާހަގަކުރަން.
• އަދި މިއީ ރާއްޖޭގެ ނާޒުކު ތިމާވެށި ދިފާއުކުރުމާ ގުޅޭ މިފަދަ އާންމު މަސްލަހަތާގުޅޭ މައްސަލައެއްގައި ރާއްޖޭގެ ކޯޓަކުން ހޯދިފައިވާ ވަރަށް މުހިންމު ކާމިޔާބީއެއް ކަމަށް ދެކެން.
VIDEO: Humaida Abdul Qafoor Vs Ministry of National Planning, and Minister of Environment (2023/HC-A/267)
ހައިކޯޓުގެ ނިންމުން 14 ފެބްރުވަރީ 2024
ނޫސްތަކުގައި މި ނިންމުމާބެހޭ ޚަބަރު (14 ފެބްރުވަރީ 2024)
• Addu Live
• Adhadhu
• Avas.mv
• CNM.mv
• Dhauru News
• Jazeera
• MBR
• Mihaaru
• Raajje.mv
• Sun.mv #1
• Sun.mv #2
• Thiladhun
23 ނޮވެމްބަރ 2023
ވަގުތީ އަމުރާބެހޭ ސިވިލްކޯޓުގެ ނިންމުން ހައިކޯޓުގައި އިސްތިއުނާފު ކުރުމުގެ އަދާހަމަ – 3 ވަނަ އަޑުއެހުން
• 7 ނޮވެމްބަރ އަދި 16 ނޮވެމްބަރ 2023 އަށް ތާވަލު ކުރެވުނު 2 އަޑުއެހުން ކެންސަލްވެ، މިއަދު، 23 ނޮވެމްބަރ 2023 ގެ ހެނދުނުގެ 11.00 އަށް ތާވަލު ކުރެވުނު އަޑުއެހުން ހައިކޯޓުގައި ކުރިއަށްދިޔަ
• މިއަދުގެ އަޑުއެހުން ފެށުނީ 11.20 ގައި އަދި ނިމުނީ 12.25 ގައި. މި އަޑުއެހުން ކުރިއަށް ގެންގޮސްފައިވަނީ އިސްތިއުނާފީ ފުރަތަމަ އަޑުއެހުމުގައިވެސް ބައިވެރިވި 3 ފަނޑިޔާރުންގެ ބެންޗުން
• މިއަދުގެ އަޑުއެހުމުގައި މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި އޮތީ ދެފަރާތުންވެސް ފަނޑިޔާރުންގެ ސުވާލުތަކަށް ޖަވާބު ދިނުން. އެގޮތުން ފަނޑިޔާރުން ކުރެއްވި ސުވާލުތަކުގެ ތެރޭގައި ދެފަރާތުން ވެސް ހުށަހަޅާފައިވާ ކަންކަމާބެހޭ ގޮތުން ސުވާލުކޮށް، ދެވުނު ޖަވާބުތަކާގުޅިގެން އިތުރަށް ސުވާލުކޮށް، އިސްތިއުނާފީ މައްސަލައާގުޅޭ ގާނޫނީ ނުކުތާތަކާއި، ހެކިތަކާއި ލިޔެކިއުމާ ގުޅޭ ގޮތުން މައުލޫމާތު ސާފުކުރުމަށް ވަގުތު ދެއްވި.
• މި މައްސަލައިގެ އަޑުއެހުން ތަކުގައި މިހާތަނަށް އިސްވެހުންނެވި ދައުލަތުގެ ވަކީލު އަލްއުސްތާޛު ހަންމާދު ވާފިރު މަގާމުން އިސްތިއުފާ ދެއްވުމާ ގުޅިގެން މި އަޑުއެހުމުގައި ދައުލަތުގެ އިސްވަކީލަކަށް މިއަދުގެ އަޑުއެހުމުގައި ހުންނެވީ އަލްއުސްތާޛު ވާފިރު އާއި އެކުގައި މި މައްސަލައިގާ މަސައްކަތްކުރެއްވި ސްޓޭޓް އެޓާނީ އަލްއުސްތާޛު އަހުމަދު މުހަންމަދު. އިތުރު ވަކީލަކަށް ހުންނެވީ ސްޓޭޓް ކައުންސަލް އަލްއުސްތާޛު އަހުމަދު ނަޝާތު.
• މި އަޑުއެހުން ނިންމާލަމުން ފަނޑިޔާރު އަލްއުސްތާޛު މުޙައްމަދު ޝަނީޒް އަބްދުﷲ ވިދާޅުވީ މިއީ މި މައްސަލައިގެ އަޑުއެހުންތަކުގެ ނިމުންކަމަށާއި ދެން އޮންނަ އަޑުއެހުމެއްގައި އޮންނާނީ ހުކުމް ކުރުން ކަމަށް. ހައިކޯޓުގެ އެންމެ ފަހު އަޑުއެހުން އޮންނާނެ ދުވަހެއް އަދި ސާފުވެފައެއްނެތް.
16 ނޮވެމްބަރ 2023
ވަގުތީ އަމުރާބެހޭ ސިވިލްކޯޓުގެ ނިންމުން ހައިކޯޓުގައި އިސްތިއުނާފު ކުރުމުގެ އަދާހަމަ – 3 ވަނަ އަޑުއެހުން 2 ވަނަ ފަހަރަށް ކެންސަލްވުން
• 05 ނޮވެމްބަރ 2023 ގައި ހައިކޯޓުގައި އިސްތިއުނާފު ކުރާ މި މައްސަލައިގެ 2 ވަނަ އަޑުއެހުމެއް ކުރިއަށް ގެންދެވުނު
• ހަމަ އެދުވަހު ހައިކޯޓުން ޗިޓު ލިބިފައިވަނީ 3 ވަނަ އަޑުއެހުމެއް 7 ނޮވެމްބަރ 2023 ގެ 11.00 އަށް ތާވަލު ކުރެވިފައިވާ ކަމަށް.
• ނަމަވެސް 7 ނޮވެމްބަރ 2023 ގެ ހެނދުނުގެ ވަގުތެއްގައި ހައިކޯޓުން ފޯނުން އެންގީ އެ ދުވަހަށް ތާވަލުކޮށްފައިވާ މައްސަލަ ކެންސަލް ވެފައިވާ ކަމަށް. ސަބަބެއް ކަމަށް މައުލޫމާތު ލިބުނީ ދައުލަތުގެ ވަކީލު އަލްއުތާޛު ހަންމާދު ވާފިރު އެހެން މައްސަލައެއްގައި ސުޕްރީމްކޯޓަށް ހާޒިރުވާންޖެހޭ ކަމުގެ ސަބަބުން ކަމަށް
• ހަމަ އެދުވަހު ހައި ކޯޓުން ޗިޓު ލިބިފައިވަނީ 3 ވަނަ އަޑުއެހުމެއް ދެން ތާވަލު ކޮށްފައިވަނީ 16 ނޮވެމްބަރ 2023 ގެ ހެނދުނު 9.00 އަށް ކަމަށް.
• ނަމަވެސް މިއަދު، 16 ނޮވެމްބަރ 2023 ގެ ހެނދުނު 8.30 ވީ ފަހުން ހައިކޯޓުން ފޯނުން މައުލޫމާތު ދިނީ މިއަދު ގެ އަޑުއެހުންވެސް ކެންސަލް ވެފައިވާ ކަމަށް. ނަމަވެސް ތާވަލުކުރެވޭ އަޑުއެހުން ފަހު ވަގުތު ކެންސަލް ވަމުންދާ ގޮތާމެދު ކަންބޮޑުވުން ފާޅުކުރުމަށްޓަކާ ކޯޓަށް ހާޒިރުވެ ކަމާބެހޭ ސެކްޝަނާ ސީދާ ބައްދަލުވުމުގެ ފުރުސަތު ނުލިބުމާއެކު ކޯޓު ރިސެޕްޝަންގެ ފޯނުން ކޯޓުގެ ލީގަލް އޮފިސަރަކާ ވާހަކަދައްކާ ކަންބޮޑުވުން ހިއްސާ ކުރިން.
• އަދި މިއަދުގެ އަޑުއެހުން ބައިގަޑިއިރަށް ވެފައި އޮއްވާ ކެންސަލްވި ސަބަބަކީ ދައުލަތުގެ ވަކީލު އަލްއުސްތާޛު ހަންމާދު ވާފިރު އޭނާ ހުންނެވި ބަންޑާރަ ނައިބުގެ އޮފީހުގެ ސީނިއަރ ސްޓޭޓް އެޓާނީގެ މަގާމުން އިސްތިއުފާ ދެއްވުމުގެ ސަބަބުން ކަމަށް ކޯޓުން މައުލޫމާތު ލިބުނު
• މި މައްސަލައިގާ ހިތާމައާއިއެކު ފާހަގަކުރަންޖެހޭ މުހިންމު އެއް ކަމަކީ ދައުލަތުގެ ވަކީލުގެ މަސައްކަތް ހިނގަމުންދާ ގޮތުގެ ސަބަބުން ކޯޓުގައި މައްސަލަ ކުރިއަށް ނުގޮސް ގިނަދުވަސްތަކެއް ފާއިތުވާ ފަހުން ތާވަލު ކުރެވޭ އަޑުއެހުންތައް ފަހު ވަގުތު ކެންސަލް ވުމަކީ އާންމު ކަމެއްކަން. އަދި ބައެއް ފަހަރު ކެންސަލް ވެފައިވާ ކަމުގެ މައުލޫމާތު ލިބެނީވެސް ކޯޓަށް ހާޒިރުވާ ފަހުންކަން. ދައުލަތުގެ ވަކީލަށް އުޒުރުވެރިވާތީ ފަހުވަގުތު އަޑުއެހުން ކެންސަލް ކުރުމުގެ ކަންބޮޑުވުމާ ގުޅިގެން މީގެ ކުރިން ބަންޑާރަ ނައިބަށް ސިޓީ އެއް ފޮނުވި، އެއަށް ޖަވާބުވެސް ލިބިފައިވޭ (27 ފެބްރުއަރީ 2023 ގެ އަދާހަމަ އަށް ރިއާޔަތްކުރައްވާ). މި ކަން ތަކުރާރުވަމުންދާ ސަބަބަކީ އަދިވެސް ބަންޑާރަ ނައިބުގެ އޮފީހުގައި މައްސަލަތައް ތަރުތީބު ކުރުމުގައި ހުރި ގޮންޖެހުންތަކެއް އޮތުމުން ކަމަށް ގަބޫލުކުރެވޭ.
ވަގުތީ އަމުރާބެހޭ ސިވިލްކޯޓުގެ ނިންމުން ހައިކޯޓުގައި އިސްތިއުނާފު ކުރުން – އަދާހަމަ
(ދެވަނަ އަޑުއެހުން)
• 30 އޮކްޓޫބަރ 2023 ގައި ފުރަތަމަ އަޑުއެހުމެއް ބޭއްވުމަށްފަހު މިއަދު، 05 ނޮވެމްބަރ 2023 ގެ 9.00 އަށް ދެވަނަ އަޑުއެހުމެއް ތާވަލަކޮށްފައިވާ ކަމުގެ ޗިޓު ލިބުނީ 1 ނޮވެމްބަރ 2023 ގައި
• މިއަދުގެ އަޑުއެހުން ފެށުނީ 9.25 ގައި އަދި ނިމުނީ 10.30 ގައި. މި އަޑުއެހުން ކުރިއަށް ގެންގޮސްފައިވަނީ ފުރަތަމަ އަޑުއެހުމުގައިވެސް ބައިވެރިވި 3 ފަނޑިޔާރުންގެ ބެންޗުން
• މިއަދުގެ އަޑުއެހުމުގައި ޖުމްލަ ގޮތެއްގައި އޮތީ މައްސަލައާއި ބެހޭގޮތުން ފަނޑިޔާރުން ސާފުކުރައްވަން ބޭނުންފުޅުވި ބައެއް ކަންކަން ދެފަރާތަށްވެސް ފުރުސަދު ދީގެން ސާފުކުރުން
• އިސްތިއުނާފު ކުރާ މި މައްސަލައަކީ އޭގެ ވަށައިގެންވާ ގިނަ ކަންތައްތަކެއް (ބައެއް ކަންކަން އޮޅުންއަރާ) އޮތް މައްސަލައަކަށް ވުމާއެކު މިއަދުގެ އަޑުއެހުމުގައި ފަނޑިޔާރުންގެ ސުވާލުތަކަށް ޖަވާބު ދިނުން މުޅިން ނިމިފައިނުވާތީ އިތުރު އަޑުއެހުމެއް ބޭއްވުމަށް ކޯޓުން ނިންމާފައިވޭ.
• މިއަދުގެ އަޑުއެހުމުގައި ފަނޑިޔާރުން ކުރެއްވި ސުވާލުތަކާ ދެއްކެވި ވާހަކަތަކުން ދޭހަވެގެން ދިޔައީ މި މައްސަލައިގާ ހުށަހަޅާފައިވާ ތިމާވެށްޓަށް ލިބޭނެ ގެއްލުމާބެހޭ ކަންކަން ސާފުކުރުމާއި ދެފަރާތުގެ ވާހަކަތައް ދެނެގަތުމުގެ ޝައުގުވެރިކަމެއް ބެންޗުގައި އޮތްކަން. ތިމާވެށި ހިމާޔަތް ކުރުމުގެ މައްސަލައަކީ ރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކަށް އާންމު މަސްލަހަތުގައި ރައްޔިތަކަށް ގެންދިއުމުގެ ފުރުސަތު މިހާތަނަށް ލިބިފައިވާ ކަމެއްނޫން. އެހެންކަމުން، މިއީ މިފަދަ މައްސަލައެއްގައި ފަނޑިޔާރުންގެ ކިބައިގާ ފެންނަންޖެހޭނެ ސިފައެއް ކަމަށް ގަބޫލުކުރެވޭތީ މިކަމާއި އަހަރެމެންގެ ހިތްހަމަޖެހުން އޮތްކަން ފާހަގަކުރަން.
05 ނޮވެމްބަރ 2023
30 އޮކްޓޫބަރ 2023
ވަގުތީ އަމުރާބެހޭ ސިވިލްކޯޓުގެ ނިންމުން ހައިކޯޓުގައި އިސްތިއުނާފު ކުރުން – އަދާހަމަ
(ފުރަތަމަ އަޑުއެހުން)
• ވަގުތީ އަމުރެއް ނުދިނުމަށް ސިވިލް ކޯޓުން ނިންމި ނިންމުން 18 ޖޫން 2023 ގައި ހައިކޯޓުގައި އިސްތިއުނާފު ކުރިން.
(13 ޖުލައި 2023 އާއި 14 ސެޕްޓެމްބަރ 2023 ގެ ތިރީގައިވާ
އަދާހަމައަށް ރިއާޔަތް ކުރައްވާ)
• ނަމަވެސް ދެވަނަ ފަހަރަށް އިސްތިއުނާފު މައްސަލައިގާ އަޑުއެހުމެއް ތާވަލު ކުރެވި، މިއަދު، 30 އޮކްޓޫބަރ 2023 ގެ ހެދުނު 9.00 ގައި ހައިކޯޓުގައި ވަނީ ބާއްވާފައި.
• މި އަޑުއެހުން މިއަދު ފެށުނީ 9.25 ގައި އަދި ނިމުނީ 10.20 ގައި. މި އަޑުއެހުން ކުރިއަށް ގެންގޮސްފައިވަނީ
3 ފަނޑިޔާރުންގެ ބެންޗަކުން. މި ބެންޗުގައި ތިއްބެވީ :
1 – ފަނޑިޔާރު އަލްއުސްތާޛު މުޙައްމަދު ޝަނީޒް ޢަބްދުﷲ )ރިއާސަތުގައި)
2 – ފަނޑިޔާރު އަލްއުސްތާޛާ ޙުޒައިފާ މުޙައްމަދު
3 – ފަނޑިޔާރު އަލްއުސްތާޛު މުޙައްމަދު ނިޔާޒް
• މި އަޑުއެހުމުގައި ދެ ފަރާތުން (އިސްތިއުނާފަށް އެދޭ ފަރާތާއި – އިސްތިއުނާފު ރައްދުވާ ފަރާތް) އިސްތިއުނާފީ މައްސަލައިގާ ހުށަހަޅާފައިވާ ނުކުތާތަކުގެ ތައާރަފެއް ހުށަހެޅުމަށްފަހު ފަނޑިޔާރުންގެ ބެންޗަށް މި ނުކުތާތަކާބެހޭ ބައެއް ކަންކަން ސާފުކޮށްދިން
• ވަގުތު ހަމަވުމާއެކު މިއަދުގެ އަޑުއެހުން 10.20 ގައި ނިންމާލަމުން ރިއާސަތުން ވިދާޅުވީ މައްސަލައިގެ ބާވަތުން ވީހާ އަވަހަކަށް އިތުރު އަޑުއެހުމެއް ތާވަލު ކުރައްވާނެކަމަށް
• މި މައްސަލައިގެ ކަންތައް ހިނގަމުންދާ ގޮތަށް ބެލުމުން، މިއަދުގެ އަޑުއެހުން ހައިކޯޓުގައި ކުރިއަށް ދިއުމަކީ ލިބުނު ވަރަށްބޮޑު ހިތްހަމަޖެހުމެއް
ވަގުތީ އަމުރާބެހޭ ސިވިލްކޯޓުގެ ނިންމުން ހައިކޯޓުގައި އިސްތިއުނާފު ކުރުމުގެ ފުރަތަމަ އަޑުއެހުން – 30 އޮކްޓޫބަރ 2023
ސިވިލްކޯޓުގެ 4 ވަނަ އަޑުއެހުން ތަކުރާރު ކުރަންޖެހުން
ކ. ގުޅިފަޅު ހިއްކުމާބެހޭ މަޝްރޫއު ހުއްޓުވުމަށް އެދި ސެޕްޓެމްބަރ 2021 ގައި ރާއްޖޭގެ ސިވިލްކޯޓަށް ހުށަހަޅާފައިވާ މައްސަލައިގެ އަދާހަމަ
• ސިވިލްކޯޓުގައި މި މައްސަލަ އެކަށީގެންވާ ގޮތަށް ކުރިއަށްނުގޮސް އޮންނަތާ މިހާތަނަށް 2 އަހަރު ވެއްޖެ
• މި މައްސަލައިގާ ހެކި ނެގުމުގެ އަޑުއެހުމެއް އެންމެ ފަހުން އޮތީ މާރިޗް 2023 ގައި. އެ އަޑުއެހުމުގައި ޤާޞީ އަލްއުސްތާޛު ފަރުހާދު ރަޝީދު ވަނީ ކޯޓުގެ ވަސީލަތްތައް މަދުކަމުގެ ސަބަބުން ހެކިންގެ ބަޔާންތައް ޓައިޕް ކުރުމަށް ވަގުތު ނަގާނެކަމަށާއި، އަދި މައްސަލަ ލަސްވުމުގެ ކަންބޮޑުވުން އޮންނާނެކަން ދެނެހުރިކަން ވިދާޅުވެފައި.
• މާރިޗު މަހު މި މައްސަލައިގާ ވަގުތީ އަމުރެއް ނެރުމުގެ މަސައްކަތް އަހަރެމެން ކުރިން، އަދި ވަގުތީ އަމުރެއް ނެރެ ނުދިނުމަށް 10 ޖޫން 2023 ގައި ސިވިލް ކޯޓުން ނިންމި. މި މައްސަލައިގާ ގޮތެއް ނިންމީ ޤާޞީ އަލްއުސްތާޛު ފަރުހާދު ރަޝީދު. (11 ޖޫން 2023 ގެ ތިރީގައިވާ އަދާހަމައަށް ރިއާޔަތް ކުރައްވާ)
• ސިވިލްކޯޓުން ހެކިންގެ ބަޔާންތައް ޓައިޕްކުރެވި ސޮއިކުރުމުގެ މަރުހަލާ ކުރިއައްދާ ގޮތް ހޯދުމަށް ތަކުރާރުކޮށް އެ ކޯޓުން އޮޅުންފިލުވަން އޮގަސްޓު މަހާއި ސެޕްޓެމްބަރު މަހުގައި މަސައްކަތްކުރެވުނު. އަދި ސެޕްޓެމްބަރު މަހުގެ ކުރީކޮޅުގައި އަދާހަމަ އެއް ހޯދުމަށް ކުރެވުނު މަސައްކަތުން ހެކިންގެ ބަޔާނުގައި ސޮއިކުރުމުގެ އިންތިޒާމު ވަރަށް އަވަހަށް ހަމަޖެހޭނެކަމުގައި ކޯޓާއި ދެކެވުނު ވާހަކައިން ފާހަގަކުރެވުނު.
• ނަމަވެސް މި މަރުހަލާ ދިގުލައިގެން ގޮސް 6 (ހައެއް) މަސް ފާއިތުވެފައިވާތީ ސިވިލްކޯޓަށް ރަސްމީ ސިފައެއްގައި މިކަމުގެ ކަންބޮޑުވުން ފާހަގަކޮށް 6 ސެޕްޓެމްބަރ 2023 ގައި ސިޓީއެއް ފޮނުވިން.
މިހާތަނަށް މި ސިޓީއަށް ސީދާ ޖަވާބެއް ސިވިލްކޯޓުން ދީފައެއް ނުވޭ.
• ނަމަވެސް 19 އޮކްޓޫބަރ 2023 ގައި ސިވިލްކޯޓުން އެންގުމެއް ފޮނުވާފައިވޭ. މި އެންގުމުގައި ބުނެފައިވަނީ :
“13 މާރިޗު 2023 ގައި މައްސަލައިގައި ހިމެނޭ ފަރާތްތަކުން ޝަރީޢަތުގައި ހުށަހެޅި ހެކިވެރީންގެ ހެކިބަހުގެ ރެކޯޑިންގ ފައިލް ކޮރަޕްޓްވެ، އެ ރެކޯޑިންގ ރިޓްރީވްކުރުމަށް މަސައްކަތްކުރެވި ރިޓްރީވްކުރެވިފައިނުވާތީ، މިހާތަނަށް ރެކޯޑިންގ ބަޔާން ޓައިޕްކުރެވޭގޮތްވަނީ ނުވެފައެވެ.”
އެހެންކަމުން އަލުން ހެކިވެރިން ހާޒިރުކޮށްދެވޭނެ ދުވަހެއް ހިއްސާކުރުމަށް ސިވިލްކޯޓުގެ މި އެންގުމުގައި އަންގާފައިވޭ.
• ހެކިން އަލުން ހާޒިރުކުރުމަށް 25 އޮކްޓޫބަރ 2023 ވީ ބުދަދުވަސް އަހަރެމެން ހުށަހެޅި ނަމަވެސް، މި ގޮތަށް މިކަން ކޯޓަށް ހަމަޖެއްސިފައި ނުވާކަން ފާހަގަކުރަން.
• މީގެ އިތުރުން 25 އޮކްޓޫބަރ 2023 ވީ ބުދަ ދުވަހުގެ ކޯޓުގެ ރަސްމީ ވެބްސައިޓުގައި އިއުލާނުކުރި ތާވަލުގައި މައްސަލަ ހިމެނިފައިވުމުން، ޗިޓެއް ލިބިފައިނުވާ ހިނދު މައްސަލަ ތާވަލުކުރެވިފައިވާ ސަބަބެއް އޮޅުން ފިލުވަން ކުރި މަސައްކަތުން އެނގުނީ މިއީ ކުށެއް ކަމަށް. އެހެން ކަމުން ކޯޓުގެ 25 އޮކްޓޫބަރ 2023 ގެ ރަސްމީ ތާވަލުން މި ކުށް ފިލުވުމަށް އެދި ހަމަ އެދުވަހު، 25 އޮކްޓޫބަރ 2023 ގައި ވާނީ ސިޓީއަކުން ސިވިލް ކޯޓުގައި ދަންނަވާފައި.
• ދެވަނަ ފަހަރަށް މި ހެކިބަސް ނެގުމުގެ އަޑުއެހުމެއް ދެން އޮންނާނީ ނޮވެމްބަރ 2023 ގައި ކަމުގެ އިޝާރާތެއް ކޯޓުން ދީފައި ވީނަމަވެސް، މިކަން ސާފުވާނީ ސިވިލްކޯޓުން ލިޔުމުން މިކަން އެންގީމައިކަން ފާހަގަކުރަން.
• ކޯޓުތަކުން މިކަންކަން ކުރިއަށް ގެންދާ ގޮތާމެދު ހުރި ގިނަ ކަންބޮޑުވުންތަކެއް ރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކާއި އަދުލުއިންސާފާބެހޭ ނިޒާމު ބެލެހެއްޓުމުގެ މަސްއޫލު ފަރާތްތަކަށް ހުށަހެޅުމަށް ގަސްތުކުރަން.
28 އޮކްޓޫބަރ 2023
14 ސެޕްޓެމްބަރ 2023
ވަގުތީ އަމުރާބެހޭ ސިވިލްކޯޓުގެ ނިންމުން ހައިކޯޓުގައި އިސްތިއުނާފު ކުރުން – އަދާހަމަ
• 24 އޮގަސްޓު 2023 ގެ އަދާހަމައާއި ހަވާލާދީ ގެނެސްދޭ މި އަދާހަމައަކީ ވެސް ހިނގަމުންދާ މި މައްސަލައާއިގުޅޭ އިތުރު ކަންބޮޑުވުންތަކެއް ރިކޯޑު ކުރުމަށް ގެނެވޭ މައުލޫމާތު
• މައްސަލައާއި ބެހޭ އަޑުއެހުމެއް 14 ސެޕްޓެމްބަރ 2023 ގެ ހެދުނު 10.00 އަށް ހައި ކޯޓުގައި ތާވަލުކޮށްފައިވާ ކަމުގެ އެންގުން 7 ސެޕްޓެމްބަރ 2023 ގައި ކޯޓުން އީމެއިލް މެދުވެރިކޮށް ހިއްސާކޮށްފައިވޭ
• ނަމަވެސް މިއަދަށް (14 ސެޕްޓެމްބަރ 2023) އަށް ތާވަލު ކޮށްފައިވާ އަޑުއެހުން ކެންސަލްވި ކަމުގެ މައުލޫމާތު 13 ސެޕްޓެމްބަރ 2023 ގައި ހައިކޯޓުން ފޯނު މެދުވެރިކޮށް ހިއްސާކޮށްފައިވޭ
• އަޑުއެހުން ކެންސަލް ކޮށްފައިވަނީ ކޮން ސަބަބަކާހުރެ ތޯ ކޯޓަށްގޮސް އޮޅުން ފިލުވުމުން ސާފުވެފައިވަނީ މައްސަލަ އެއް ހަފްތާ ކުރިން ތާވަލު ކޮށްފައިވީ ނަމަވެސް ކެންސަލް ކޮށްފައިވަނީ މައްސަލަ ބައްލަވާ ޣާޒީ ޗުއްޓީ ނެންގެވުމާ ގުޅިގެން ކަމަށް
• މި މައްސަލައަކީ ވަގުތީ އަމުރެއް އިސްތިއުނާފު ކުރުމުގެ މައްސަލައަކަށް ވާހިނދު މި މައްސަލަ މިހާރުވެސް އޮތީ ވަރަށްބޮޑަށް ދިގުލައިގެން ގޮސް ކޯޓުގައި ކުރިއަށް ނުގޮސްކަން އެއީ ދައުވާ ކުރާފަރާތުގެ ވަރަށްބޮޑު ކަންބޮޑުވުމެއް. އެހެންކަމުން މައްސަލަ ލަސްވުމާ ގުޅިގެން ކަންބޮޑުވުން ފާޅުކޮށް، އަވަސްކޮށްދިނުމަށް އެދި މިއަދު (14 ސެޕްޓެމްބަރ 2023) ގައި ހައިކޯޓަށް ވާނީ ސިޓީއެއް ފޮނުވާފައި.
ވަގުތީ އަމުރާބެހޭ ސިވިލްކޯޓުގެ ނިންމުން ހައިކޯޓުގައި އިސްތިއުނާފު ކުރުން – އަދާހަމަ
• ކ. ގުޅިފަޅު ހިއްކުމުގެ މައްސަލައިގާ ސިވިލްކޯޓުގައި ވަގުތީއަމުރަކަށް އެދުމުން 11 ޖޫން 2023 ގައި ވަގުތީ އަމުރެއް ނެރެ ނުދިނުމަށް އެ ކޯޓުން ނިންމި ނިންމުން 18 ޖޫން 2023 ގައި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުގައި އިސްތިއުނާފުކުރުމަށް ހުށަހެޅުމާއި ގުޅިގެން ހުށަހެޅުނު ލިޔެކިޔުމަށް އިދާރީ އިސްލާހުތަކެއް ގެނައުމަށް އެކޯޓުން އަންގާފައިވޭ
• އެހެންކަމުން އިސްލާހުތަކާއި އެކު ލިޔެކިއުން 12 ޖުލައި 2023 ގައި ހުށަހެޅި، ހައިކޯޓުގެ ރަޖިސްޓްރާ މި ލިޔެކިޔުންތައް ބަލައިގެންފައިވަނީ 20 އޮގަސްޓު 2023 ގައި
• ސިވިލްކޯޓަށް ލިޔެކިޔުން ހުށަހެޅުމާއި ހިއްސާކުރުން މިހާތަނަށް ކުރިއަށް ގޮސްފައިވަނީ އިލެކްޓްރޮނިކް މުއާމަލާތުގެ ޒަރިއްޔާއިން (އެއީ ލިޔެކިއުމުގެ އިލެކްޓްރޮނިކް ކޮޕީ އީމެއިލުގެ ޒަރިއްޔާއިން ހިއްސާކުރުން).
ނަމަވެސް އިސްތިއުނާފުކުރާ މައްސަލަ ހައިކޯޓުގެ ރަޖިސްޓްރާ ބަލައިގަތުމާއިއެކު ލިޔެކިޔުމުގެ ކަރުދާސްކޮޕީ 23 އޮގަސްޓު 2023 ގެ ނިޔަލަށް ހުށަހެޅުމަށް އަންގާފައިވުމާއި އެކު އެތާރީޚުގައި ލިޔެކިޔުމުގެ ކަރުދާސް ކޮޕީ ހައިކޯޓަށް ހުށަހެޅުނު.
• ހައިކޯޓުގައި އިސްތިއުނާފުކުރާ ވަގުތީ އަމުރާބެހޭ މައްސަލައިގެ ލިޔެކިޔުންތަކަކީ ގިނަ މަސްދަރުތަކަކަށް ރިއާޔަތްކޮށް ތައްޔާރު ކުރެވިފައިވާ ހުށަހެޅުމެއް – އެހެންކަމުން ހައިކޯޓުން ބޭނުންވި ލިޔެކިއުމުގެ 3 ކަރުދާސް ކޮޕީ ސެޓަކީ 10،600 (A4 ކަރުދާހުގެ 21 ރީމް ނުވަތަ ބަންޑެލި) އަށްވުރެ ގިނަ އަދަދެއްގެ ކަރުދާސް ކަމަށް ވުމާއެކު، ކޯޓާއި ވާހަކަދައްކައިގެން މި އަދަދު ގާތްގަނޑަކަށް 3،000 އަށް ކުޑަކުރެވުނު (A4 ކަރުދާހުގެ 6 ރީމް ނުވަތަ ބަންޑެލި).
• ކ. ގުޅިފަޅު ހިއްކުމުގެ މައްސަލައިގާ ސިވިލްކޯޓަށް 2021 ގައި މައްސަލަ ހުށަހެޅި، 2023 ގައި ވަގުތީ އަމުރަކަށް އެދި އެކޯޓުން ގޮތެއް ނިންމުމުގެ އެންމެހާ މަރުހަލާ ތަކުގައިވެސް މައްސަލައިގެ ލިޔެކިޔުން ކަރުދާސް ކޮޕީގެ ގޮތުގައި ހުށަހަޅަން ޖެހިފައިނުވާކަން ފާހަގަކުރަން.
• ރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގައި އިލެކްޓްރޮނިކް މުއާމަލާތުގެ ޒަރިއްޔާ ބޭނުންކޮށް މަސައްކަތް ކުރުމުގެ ޤާބިލުކަން ހުރިނަމަވެސް، މި ފަދަ މައްސަލައެއްގައި އެތައް ހާސް ކަރުދާސް ބޭނުންކޮށް ކަރުދާސްކޮޕީގެ ބަންޑެލި ކޯޓަށް ހުށަހަޅަން ޖެހުމަކީ ކަންބޮޑުވާ ކަމެއް. އަދި މިއީ މައްސަލަ ކޯޓަށް ހުށަހަޅާ ފަރާތަށް އޮތް ބޮޑު ޚަރަދެއް ކަމާ މިއީ އިސްރާފު ބޮޑު ގޮތަކަށް ހިނގާކަމެއްކަމުގެ ކަންބޮޑުވުން އޮތްކަން ފާހަގަކުރަން. ހައިކޯޓަށް ކަރުދާސްކޮޕީ ހުށަހެޅުމަށް /-2000ރ އަށްވުރެ ބޮޑު އަދަދެއް ހޭދަކުރަންޖެހުނު.
• ކޯޓުގައި މައްސަލަ ރަޖިސްޓަރީ ކުރުމުގެ ޚަރަދަށް ބަލާއިރު، ސިވިލްކޯޓުގައި މައްސަލަ ރަޖިސްޓަރީ ކުރަން ނަގަނީ /-25ރ އަދި ހައިކޯޓުގައި މި ވަގުތީ އަމުރު އިސްތިއުނާފުކޮށް ރަޖިސްޓަރީ ކުރުމަށް /-300ރ ގެ ކޯޓު ފީއެއް ހައިކޯޓަށް ދައްކަން ޖެހުނު. މިއީ ސިވިލްކޯޓުގެ ފީގެ 12 ގުނަ އިތުރު އަދަދެއްކަން ފާހަގަކުރަން.
• އިތުރަށް ފާހަގަކުރެވޭ ނުކުތާއަކީ ކ. ގުޅިފަޅުގެ 2 ވަނަ ފޭސް ހިއްކަންފެށުމުގެ މައްސަލައިގާ ވަގުތީ އަމުރަކަށް އެދިގެން ކަންހިނގާފައިވާ މުއްދަތު ތިރީގައިވާ ތާރީޚުތައް ހެކިދޭފަދައިން ކޯޓުގައި ދިގުލަމުން ދާދިއުން.
– 15 މާރިޗް 2023 – ވަގުތީއަމުރަކަށް އެދި ސިވިލްކޯޓަށް ހުށަހެޅުނު
– 11 ޖޫން 2023 – ވަގުތީ އަމުރެއް ނެރެ ނުދިނުމަށް ސިވިލްކޯޓުން ނިންމި (މިއީ 3 މަހާ ގާތްކުރާ މަރުހަލާއެއް)
– 18 ޖޫން 2023 – ސިވިލްކޯޓުގެ ނިންމުން ހައިކޯޓުގައި އިސްތިއުނާފު ކުރެވުނު. ނަމަވެސް އެކި ފަހަރުމަތިން އެކި އިދާރީ ކަންކަން ކުރުމަށް ގޮސްފައިވާ ވަގުތުގެ ސަބަބުން ހައިކޯޓުގެ ރަޖިސްޓްރާރ އަށް މި މައްސަލަ ބަލައިގަތުމުގެ އެންމެހާ އިދާރީ ކަންކަން ކުރެވިފައިވަނީ 24 އޮގަސްޓު 2023 ގައި (މިއީ 2 މަހަށް ވުރެ ގިނަ ދުވަހުގެ މަރުހަލާއެއް)
• އިސްތިއުނާފު ކުރާ ވަގުތީ އަމުރެއްގެ މައްސަލަ މި ސްޕީޑުގައި ކޯޓުން ބެލުމުގެ އާޚިރު ނަތީޖާއަކަށް ވަނީ މައްސަލަހުށަހަޅާ ފަރާތުން ހޯދަން ބޭނުންވާ ފަރުވާ ކޯޓުން ލިބުމުގެ ފުރުސަތު ހަނިވެ ނެތިދިއުމުގެ ފުރުސަތު ބޮޑުވުންކަން ފާހަގަކުރަން. އަދި ކޯޓުން ފަރުވާ ހޯދުމުގެ ފުރުސަތު ނެތިގެން ދިއުމަށް ޖާގަބޮޑުވެ ފަހިވުމަކީ ނުހަނު ކަންބޮޑުވާ ކަމެއް.
24 އޮގަސްޓު 2023
13 ޖުލައި 2023
ވަގުތީ އަމުރާބެހޭ ސިވިލްކޯޓުގެ ނިންމުން އިސްތިއުނާފު ކުރުން – އަދާހަމަ
• ކ. ގުޅިފަޅު ހިއްކުމުގެ މައްސަލައިގާ 15 މާރިޗް 2023 ގައި ސިވިލްކޯޓުގައި ވަގުތީއަމުރަކަށް އެދުމުން 11 ޖޫން 2023 ގައި ވަގުތީ އަމުރެއް ނެރެ ނުދިނުމަށް އެ ކޯޓުން ނިންމި ނިންމުން 18 ޖޫން 2023 ގައި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުގައި އިސްތިއުނާފު ކުރެވުނު.
• އިސްތިއުނާފަށް ހުށަހެޅުމުން 5 ޖުލައި 2023 ގައި ހައިކޯޓުން އިޖާބަދީފައިވަނީ ހުށަހެޅުނު އިސްތިއުނާފު ފޯމަށް ބައެއް އިސްލާހު ގެނެސް އިތުރު ލިޔެކިޔުމާއެކު 13 ޖުލައި 2023 ގެ ސުންގަނޑިއަށް ފޮނުވުމަށް.
• އެހެންކަމުން ހައިކޯޓުން އަންގާފައިވާ ކަންކަން ފުރިހަމަކޮށް 12 ޖުލައި 2023 ގައި އެ ކޯޓަށް ލިޔެކިޔުން ހުށަހެޅުނު.
• ވަގުތީ އަމުރަކީ ހިނގަމުންދާ މައްސަލައެއްގައި ލިބިދާނޭ އިޔާދަނުކުރެވޭނެ ގެއްލުމެއް ވިޔަ ނުދިނުމަށް ބޭނުންކުރެވޭ ޤާނޫނީ އިޖުރާއަތެއް، އަދި އެހެންކަމުން ވަގުތީ އަމުރަކީ އާންމުކޮށް ކަންހިނގާ މިނަށްވުރެ އަވަހަށް ކުރިއަށް ދިއުން މުހިންމު އިޖުރާއަތެއް. ނަމަވެސް މި މައްސަލައިގާ ވަގުތީ އަމުރުގެ މަރުހަލާ މިހާތަނަށް 4 މަސްދުވަހުގެ މުއްދަތަކާ ގާތްކުރާކަން ފާހަގަކުރެވޭ.
މި މުއްދަތުގެ ތެރޭގައި 1 ހަފްތާގެ ސަރުކާރު ބަންދު ދުވަސް ހިމެނޭކަން ފާހަގަކުރަން.
ވަގުތީ އަމުރާބެހޭ ނިންމުން އިސްތިއުނާފަށް
• ކ. ގުޅިފަޅު ހިއްކުމުގެ މަޝްރޫއާއި ބެހޭ މައްސަލައިގެ މައުޟޫއީ މައްސަލައިގާ ގޮތެއް ނުނިމި ސިވިލް ކޯޓުގައި ވަނިކޮށް 2 ވަނަ ފޭސް ގެ މަސައްކަތް ކުރިއަށް ގެންދާކަމުގެ މައުލޫމާތު 2 މާރިޗު 2023 ގައި ދައުލަތުން އިއުލާނު ކުރުމުން 15 މާރިޗު 2023 ގައި މަޝްރޫއު ވަގުތީ ގޮތުން ހުއްޓުވުމަށް ވަގުތީ އަމުރަކަށް އެދުނިން.
• އަދި ވަގުތީ އަމުރަކަށް އެދި ގާތްގަނޑަކަށް 3 މަސްދުވަސް ފާއިތުވަނިކޮށް 11 ޖޫން 2023 ގައި ވަގުތީ އަމުރެއް ނެރެދޭނެ ތަނެއް އޮތްކަމަށް ޝަރީއަތަށް ފެންނަން ނެތްކަމަށް ވަނީ ސިވިލްކޯޓުން ކަނޑައަޅާ އަންގާފައި
• ސިވިލްކޯޓުގެ މި ނިންމުމާ ބެހޭ ގިނަގުނަ އަދި ސީރިއަސް ކަންބޮޑުވުން ތަކެއް ހުރުމުގެ ސަބަބުން މިއަދު، 18 ޖޫން 2023 ގައި ސިވިލްކޯޓުން ވަގުތީއަމުރާމެދު ނިންމި ގޮތް އިސްތިއުނާފުކުރުމަށް ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓަށް ހުށަހެޅުނު
18 ޖޫން 2023
11 ޖޫން 2023
ވަގުތީ އަމުރާބެހޭ ނިންމުން
• ކ. ގުޅިފަޅު ހިއްކުމުގެ މަޝްރޫއާއިބެހޭ މައްސަލައިގާ 15 މާރިޗް 2023 ގައި ވަގުތީ އަމުރަކަށް އެދިފައިވާ އިރު، ގޮތެއް ނުނިމި ގިނަ ދުވަސްތަކަކަށްފަހު 10 ޖޫން 2023 ވީ ހޮނިހިރު ދުވަހު އީމޭލުން ވަނީ ސިވިލްކޯޓުން ނިންމި ގޮތުގެ ބަޔާން ހިއްސާކޮށްފައި.
• ކޯޓުން ވަގުތީ އަމުރާއިމެދު ނިންމި ގޮތުގެ ބަޔާނުގައިވާ ތާރީޚަކީ 8 ޖޫން 2023 ވީ ބުރާސްފަތި ދުވަސް, ނަމަވެސް އަމުރު ހިއްސާކޮށްފައިވަނީ 10 ޖޫން 2023 ވީ ހޮނިހިރު ދުވަހުގެ ރޭގަނޑުގެ ވަގުތެއްގައިކަން ފާހަގަކުރެވޭ
• 10 ސަފްހާގެ ވަގުތީ އަމުރާއިމެދު ނިންމި ގޮތުގެ މި ބަޔާން ނިންމަވާފައިވަނީ ސިވިލްކޯޓުގެ ގާޒީ އަލްއުސްތާޛު ފަރުހާދު ރަޝީދު
• ބަޔާނުގައިވާ ގޮތުގައި މި މައްސަލައިގާ އެދިފައިވާ ފަދަ ވަގުތީ އަމުރެއް ނެރެދޭނެ ތަނެއް އޮތްކަމަށް ޝަރީއަތަށް ފެންނަން ނެތްކަމަށް ވަނީ ކަނޑައަޅާފައި
• މި ނިންމުން ޝަރިއްޔަތުން ނިންމަވާފައިވާ ގޮތުގެ ގިނަ ކަންބޮޑުވުން ތަކެއް ހުރުމާއެކު މި ނިންމުން ހައިކޯޓުގައި އިސްތިއުނާފު ކުރުމުގެ މަސައްކަތް ދަނީ ކުރެވެމުން
ސިވިލްކޯޓުން ނިންމި ގޮތުގެ ބަޔާން
• Civil Court’s Decision PDF (Dhivehi) [08 June 2023]
ވަގުތީ އަމުރާބެހޭ އަދާހަމަ
• ކ. ގުޅިފަޅު ހިއްކުމުގެ މަޝްރޫއާއިބެހޭ މައްސަލައިގާ 15 މާރިޗް 2023 ގައި ސިވިލް ކޯޓުން ވަގުތީ އަމުރަކަށް އެދުމުން، 4 އެޕްރިލް 2023 ގައި ދައުވާލިބޭ ފަރާތުގެ ޖަވާބެއް ކޯޓުން ހިއްސާކޮށް، 9 އެޕްރިލް 2023 ގައި މައްސަލައާއި ބެހޭ ފުރަތަމަ އަޑުއެހުން ބޭއްވުނު.
• ‘ސިވިލް ކޯޓަށް ދައުވާ ނުވަތަ މައްސަލަ ހުށަހެޅުމާއި ޝަރީއަތް ހިންގުމުގައި އަމަލުކުރާނެ ގޮތުގެ އުސޫލު ނަމްބަރ
‘I(U)/2022/06
ގެ 98 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބުނާގޮތުން:
‘ވަގުތީ އަމުރާމެދު ގޮތެއް ނިންމާނީ އަޑުއެހުން ބާއްވާތާ، ނުވަތަ ޖަވާބު ހުށަހަޅަންޖެހޭ ތާރީޚުން ފެށިގެން ރަސްމީ 14 (ސާދަ) ދުވަހުގެ ތެރޭގައެވެ.’
• އެހެން ކަމުން މިއަދާ ހަމައަށް އަޑުއެހުން ބޭއްވިތާ މިވަނީ ރަސްމީ 21 (އެކާވީސް) ދުވަސް ކަމަށްވާތީ، މައްސަލަ ކުރިއަށް ނުގޮސް ގިނަދުވަސްތަކެއް ވަމުންދާތީ މިކަމުގެ ކަންބޮޑުވުން މިއަދު، 11 މެއި 2023 ގައި ސިޓީއަކުން ސިވިލްކޯޓަށް ހުށަހެޅުނު.
11 މެއި 2023
09 އެޕްރިލް 2023
ވަގުތީ އަމުރާ ގުޅޭ ފުރަތަމަ އަޑުއެހުން
• ދައުވާ ކުރާފަރާތުން 15 މާރިޗު 2023 ގައި ވަގުތީ އަމުރަކަށް އެދި ކޯޓަށް ހުށަހެޅުނު، އަދި މިއީ ދައުވާ ލިބޭ ފަރާތުގެ ހާޒިރުގައި އިންސާފު ކުރުމަށް އެދިފައިވާ ހުށަހެޅުމެއް. އެހެންކަމުން، 04 އެޕްރިލް 2023 ގައި އެ ހުށަހެޅުމަށް ދައުލަތުން ދީފައިވާ ޖަވާބު ކޯޓުން ހިއްސާ ކޮށްފައިވޭ.
• ވަގުތީއަމުރާ ބެހޭ ގޮތުން ވާހަކަދެއްކުމަށް 09 އެޕްރިލް 2023 (މިއަދަށް) ކޯޓުން ތާވަލު ކޮށް، 04 އެޕްރިލް 2023 ގައި ޗިޓު ފޮނުވާފައިވޭ. މި އަޑުއެހުން ތާވަލުކޮށްފައި އޮތީ ވިޑިއޯ މެދުވެރިކޮށް އޮންލައިންގެ ޒަރިއްޔާއިން ކަމަށްވާތީ، ކޯޓުގައި އަޑުއެހުން ބޭއްވުމަށް އެދުނު އެދުމަށް ފުރުސަތު ލިބޭގޮތެއްނުވި.
• މި އަޑުއެހުން މިއަދުގެ 11.30 އަށް ތާވަލު ކުރެވުނު ނަމަވެސް ފެށުނީ ގާތްގަނޑަކަށް 12.33 ހާއިރު އަދި ނިމުނީ ގާތްގަނޑަކަށް 13.40 ހާއިރު.
• މިއަދުގެ އަޑުއެހުމުގައި ދައުވާ ކުރާ ފަރާތުން ވާހަކަ ދެކެވުނީ ވަގުތީ އަމުރަށް އެދި ހުށަހަޅާފައިވާ ސަބަބުތައް ހިއްސާކުރުމަށާއި ދައުލަތުގެ ޖަވާބުގައި ފާހަގަކޮށްފައިވާ ކަންކަމަށް ރައްދު ދިނުމުގެ ގޮތުން، އަދި އެ ނުކުތާތަކަށް ދައުލަތުން އަނބުރާ ޖަވާބު ދީފައިވޭ.
• ދައުވާ ކުރާ ފަރާތުން ވަގުތީ އަމުރަށް އެދިފައިވާ މުހިންމު ކަންކަމުގެ ތެރޭގައި ހިމެނެނީ މަޝްރޫއު ކުރިއަށް ގެންގޮސްފިނަމަ އިޔާދަ ނުކުރެވޭނެ ގެއްލުންތަކެއް ވާނެކަން، އަދި ކޯޓުގައި މައްސަލަ ބެލުމުގެ މަގްސަދު ގެއްލިދާނެކަން. އަދި ތިމާވެށީގެ ކަންކަމުގައި ރައްކާތެރިވުމަށްޓަކައި ބައިނަލްއަޤުވާމީ އުރުފީ ޤާނޫނު (ކަސްޓަމަރީ ލޯ) އާއި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުވެސް ދަންނަ، ތިމާވެށީގެ މައްސަލަތަކުގައި ޤާނޫނީ ގޮތުން އިސްކަންދޭ މަފްހޫމެއް ކަމުގައިވާ ‘ޕްރިކޯޝަނަރީ ޕްރިންސިޕަލް’ މި މައްސަލައިގާ ކޯޓުން ތަތުބީގު (ނުވަތަ އެޕްލައި) ކުރުމަށް އެދިފައިވާނެ
• ދައުވާ ލިބޭ ފަރާތުން ވަގުތީ އަމުރެއް ނެރުމަށް އިންކާރު ކުރަމުން ހުށަހަޅާފައިވަނީ ވިޔަފާރީގެ ކަންކަމުގައި އަދި މާލީ މުއާމަލާތް ތަކުގައި ޤާނޫނީ ގޮތުން ގެންގުޅޭ މަފްހޫމް ‘ބެލެންސް އޮފް ކޮންވީނިއަންސް’ ގެ މަފްހޫމް ކޯޓުން މި މައްސަލައިގާ ތަތުބީގު ކުރުމަށް
• ދެން އޮންނާނި ވަގުތީއަމުރާ ގުޅޭގޮތުން ކޯޓުން މައްސަލަ ނިންމާ ހުކުމް ކުރުމުގެ އަޑުއެހުމެއް. އެ އަޑުއެހުން ތާވަލު ކުރެވޭނެ ދުވަހެއް ކޯޓުން މިއަދު ކަނޑައެޅެން ނެތްކަމުގައި ވަނީ ފާހަގަކޮށްފައި. އެހެންކަމުން މި މައްސަލަ ނިންމުމުގެ އަޑުއެހުން އޮންނާނެ ދުވަހެއް އަދި ސާފުވެފައެއްނުވޭ.
ވަގުތީ އަމުރަކަށް އެދުން
• ކ ގުޅިފަޅު ހިއްކުމުގެ މަޝްރޫއު ހުއްޓުވުމަށް އެދި ހުށަހެޅި މައްސަލަ ސިވިލްކޯޓުން ބަލައިގެންފައިވަނީ 19 ސެޕްޓެމްބަރ 2021 ގައި އަދި، މި މައްސަލަ އަދިވެސް އޮތީ ނުނިމި، ކޯޓު މަރުހަލާގައި.
ނަމަވެސް އެ މަޝްރޫއުގެ 2 ވަނަ ފޭސް ސަރުކާރުގެ ފަރާތުން 23 ފެބްރުވަރީ 2023 ގައި ކުރިއަށް ގެންދާކަން ވަނީ މަޝްރޫއުގެ އެދިޔާރު، މިނިސްޓްރީ އޮފް ނެޝަނަލް ޕްލޭނިންގް، ހައުސިންގް އެންޑް އިންފްރާ ސްޓްރަކްޗަރ އިން 2 މާރިޗް 2023 ގައި ހާމަކޮށްފައި.
އަދި މި ކަމަށް ތައްޔާރުވެ ފަޅުކޮނުމަށް ކޮންޓްރެކްޓް ކޮށްފައިވާ ނެދަލެންޑްސް ގެ ކުންފުނި ބޮސްކާލިސް ގެ އޮރޯންޖް ނަމަކަށް ކިޔާ ކޮންނަ ބޯޓު 21 ފެބްރުވަރީ 2023 ގައި ރާއްޖެއަށް ބަނދަރުކޮށްފައިވާ ކަންވެސް އެނގިފައިވޭ
• މި މައްސަލައިގާ ހިމެނޭ މުހިންމު ކަންތައްތަކަށް ބަލާއިރު، ކޯޓުގައި މައްސަލަ އޮވެމެ، މަޝްރޫއު ކުރިއަށް ދިއުމަކީ ކޯޓަށް މައްސަލައެއް ހުށަހަޅައިގެން ބެލުމުގެ މަގްސަދު މުޅިން ގެއްލިގެން ދާނެ ކަމެއް. އެހެން ކަމުން، 15 މާރިޗް 2023 ގައި ވާނީ ރާއްޖޭގެ ޤާނޫނު ތަންދޭ ހަމަތަކުގެ މަތިން މި މައްސަލައިގާ (ގަޒިއްޔާ ނަމްބަރު
(3246/Cv-C/2021 ވަގުތީ އަމުރަކަށް ސިވިލްކޯޓުގައި އެދިފައި.
• ވަގުތީ އަމުރުގެ އެކި މަރުހަލާތައް ހިނގާނެ މުއްދަތުތަކަކީ މާ ސާފުކޮށް ތަރުތީބު ވެފައިވާ އެއްޗެއް ނޫންކަން ފާހަގަކުރެވޭ. ނަމަވެސް ކޯޓުން މައްސަލަ ބަލައިގެންފައިވާ ކަން ކަށަވަރު ވެފައިވަނީ ދައުލަތުގެ ފަރާތުން ޖަވާބުދީފައިވާ ކަމުގެ ލިޔުން މިއަދު (4 އެޕްރިލް 2023) ގައި ލިބިފައިވާތީ.
• މިކަމާ ގުޅިގެން ކުރިއަށް އޮތް ދުވަސްތަކުގައި އަޑުއެހުމެއް ތާވަލު ކުރެވޭނެ ކަން އެނގިފައިވޭ.
04 އެޕްރިލް 2023
13 މާރިޗް 2023
4 ވަނަ ކޯޓު އަޑުއެހުން
• ޝަރިއްޔަތުގެ ތިން ވަނަ އަޑުއެހުން 27 ފެބްރުވަރީ 2023 ގައި ބޭއްވުމަށްފަހު މިއަދު، 13 މާރިޗް 2023 ގެ މެންދުރުފަހު 13.00 އަށް ތާވަލުކޮށް، ސިވިލްކޯޓުގައި ބޭއްވުނު.
• މި އަޑުއެހުމުގެ މައުލޫމާތު ޗިޓު 27 ފެބްރުވަރީ 2023 ގައި ލިބުނު
• މިއަދުގެ އަޑުއެހުން ފެށުނީ 13.40 ގައި އަދި ނިމުނީ 15.50 ގައި. ގާތްގަނޑަކަށް 2.5 ގަޑިއިރަށް ދިގުދެމިގެން ދިޔަ މި އަޑުއެހުމަކީ މިހާތަނަށް މި މައްސަލައިގާ ބޭއްވިފައިވާ އެންމެ ވަގުތު ދިގު އަޑުއެހުންކަން ފާހަގަކޮށްލެވޭ
• މި އަޑުއެހުމަކީ ޝަފަހީ ހެކިބަސް ހުށަހެޅުމަށް ބޭއްވުނު ޝަރިއްޔަތުގެ އަޑުއެހުމެއް، އަދި ދެފަރާތުންވެސް ހެކިން ހުށަހަޅާ ސުވާލުކުރުމުގެ ފުރުސަތު ލިބިގެން ދިޔަ
• ދައުވާ ކުރާފަރާތުން ހުށަހެޅި 2 ހެކިންނަކީ ރާއްޖޭގެ އެންމެ ތަޖުރިބާކާރު 2 ޑައިވަރުން ކަމުގައިވާ ހުސެން ރަޝީދު (ސެންޑި) އާއި މުހަންމަދު ސީނީން (ސިންދި). ދައުވާ ލިބޭ ފަރާތުން ހުށަހެޅި ހެއްކަކީ އީ.ޕީ.އޭ ގެ ޑިރެކްޓަރ ޖެނެރަލްގެ މަގާމުގައި ހުރި އިބްރާހިމް ނައީމު
• ދައުވާ ކުރާފަރާތުން ގެނައި ހެކިންގެ ހެކިބަސް ނެގުމުގެ މަރުހަލާގައި ދައުލަތުގެ ވަކީލުން ވަރަށްބޮޑަށް ހުރަސްއެޅިކަން ފާހަގަކުރެވުނު، އަދި ހެކިންގެ ހެކިބަހުގެ ބުރަދަނާ، މައްސަލައާއި އޮތް ގުޅުމާދޭތެރޭވެސް ސުވާލު އެފެއްދުމަށް މަސައްކަތް ކޮށްފައިވާކަން ފާހަގަކުރެވުނު. ނަމަވެސް ހެކިބަސް ދިނުމުގެ ހުވާކުރެއްވުމަށްފަހު، ހެކިންގެ ދިގު ތަޖުރިބާ އަދި މުއްސަނދި މައުލޫމާތުތަކުގެ އަލީގައި ފަޅުކޮނުމާ ބިންހިއްކުމުގެ ސަބަބުން މާލޭ ސަރަހައްދުގެ ފަރުފަޅުތަކަށް ލިބިފައިވާ، ލިބެމުންދާ އަދި ލިބޭނޭކަމަށް ގަބޫލުކުރެވޭ ބޮޑެތި ގެއްލުމުގެ ވާހަކަ ކޯޓުގައި ތަފްސީލުކޮށް ބަޔާންކޮށް ހިއްސާކުރައްވާފައިވޭ.
• ދައުވާލިބޭ ފަރާތުން ‘ޚަބީރެއްގެ’ ގޮތުގައި ހުށަހަޅާފައިވާ އިބްރާހިމް ނައީމް އާއި ދައުވާ ކުރާފަރާތުން ސުވާލު ކުރެވުނު. އޭނާގެ ހައިސިއްޔަތަކީ ‘ޚަބީރެއް’ ކަމަށްވުމުގެ ސަބަބުން އޭނާއަށް ހެކިބަސްދިނުމުގެ ހުވާކުރަން ޖެހިފައިނުވާކަން ފާހަގަކުރެވުނު. އަދި އޭނާ ކޯޓަށް ހާޒިރުވެފައިވަނީ ހަމައެކަނީ ‘ޚަބީރު’ ކަމުގައި ކަމަށް ދައުލަތުގެ ވަކީލުން ފާހަގަކުރި ނަމަވެސް، ދައުވާ ރައްދުވާ އެއް މުއައްސަސާގެ އިސްވެރިއެއްގެ މަގާމުގައި ހުރެ، މި މަޝްރޫއުއާއި ގުޅޭ ގޮތުން މުއައްސަސާގެ ނިންމުންތަށް ނިންމުމުގައި ބައިވެރިވެ، މި މައްސަލައިގާ ‘ޚަބީރު’ ގެ ހައިސިއްޔަތުން ވާހަކަދެކެވުނު ނަމަވެސް މިއީ މަސްލަހަތު މަސްހުނިވެ އަދި ފުށުއަރާ ގޮތަށް ހިނގާފައިވާ ހެކިދިނުމެއް ކަމުގައި ގަބޫލުކުރެވޭ
• ހެކިންގެ ހެކިބަހުގެ ބަޔާންތަށް ކޯޓުން ތައްޔާރުކުރުމަށް ވަގުތު ހޭދަވާނެ ކަމަށް ފަނޑިޔާރު ފާހަގަކުރެއްވި. ސަބަބަކީ ކޯޓުގައި މިފަދަ މަސައްކަތްތައް އަވަހަށް ކޮށް ނިންމުމުގެ ވަސީލަތާ އިންތިޒާމު އެންމެ އެކަށީގެންވާ ގޮތަށް މިވަގުތު ނެތުމުން. އެހެންކަމުން ދެން އޮތް އަޑުއެހުމެއް ތާވަލު ކުރުމަށް ދަތިތަކެއް ހުރިކަން ފަނޑިޔާރު ފާހަގަ ކުރެއްވި. އެ ސަބަބަށްޓަކާ ދެން އަޑުއެހުމެއް އޮންނާނެ ދުވަހެއް އަދި އެނގޭކަށް ނެތް.
ތިންވަނަ ކޯޓު އަޑުއެހުން
• ޝަރިއްޔަތުގެ ދެވަނަ އަޑުއެހުން 21 ނޮވެމްބަރ 2022 ގައި ބޭއްވުމުގެ 3 މަހާ 6 ދުވަސް ވީފަހުން، ޝަރިއްޔަތުގެ ތިންވަނަ އަޑުއެހުމެއް މިއަދު 27 ފެބްރުވަރީ 2023 ގެ ހެދުނު 11.15 އަށް ތާވަލުކުރެވި ސިވިލް ކޯޓުގައި ބޭއްވުނު
• މި އަޑުއެހުމުގެ މައުލޫމާތު ޗިޓު 26 ފެބްރުވަރީ 2023 ގައި ލިބުނު
• މިއަދުގެ އަޑުއެހުން ކެންސަލް ނުވެ ކުރިއަށް ގޮސްފައިވުމަކީ ލިބުނު ވަރަށްބޮޑު ހިތްހަމަޖެހުމެއް
• މިއަދުގެ އަޑުއެހުން ފެށުނީ 11.46 ގައި، އަދި ނިމުނީ 12.28 ގައި
• ކުރިންވެސް ހަމަޖެހިފައިވާ ގޮތުގެ މަތިން މިއަދުގެ އަޑުއެހުމުގައި ވާހަކަދެކެވުނީ ހެކި ހުށަހެޅުމާއި ބެހޭގޮތުން. މައްސަލައިގައި ހިމެނޭ ފަރާތްތަކުން ހުށަހަޅާފައިވާ ހުރިހާ ކިތާބީހެއްކެއް ބަލައިގަތުމަށް ކޯޓުން ނިންމި. އަދި ހުށަހަޅާފައިވާ ކިތާބީ ހެކީގެ އިތުރުން ޝަފަހީ ހެކި ހުށަހެޅުމަށް ދެފަރާތުންވެސް ބޭނުންވެފައިވާތީ، އެ ފުރުސަތު ކޯޓުން ދެފަރާތަށްވެސް އެރުވި
• ދައުވާކުރާ ފަރާތުން ހުށަހަޅަން ބޭނުންވި ބައިނަލްއަގުވާމީ ފަންނީ 2 ހެކިންނާއި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ތަޖުރިބާކާރު 3 ހެކިންގެ މައުލޫމާތު ހުށަހެޅުނު. ނަމަވެސް ކޯޓުން ޝަފަހީ ހެކި ހުށަހަޅަން ފުރުސަތު ދެއްވާފައިވަނީ 2 ހެކިންނަށް. ސަބަބަކީ ބައެއް ހެކިންނަކީ ކިތާބީހެކި މިހާރުވެސް ހިއްސާކުރައްވާފައިވާ ފަރާތްތައް ކަމަށްވާތީ. ދައުލަތުން ޝަފަހީ ހެކީގެ ގޮތުގައި ހުށަހަޅާފައިވަނީ 1 ފަރާތް.
• ދެން އޮތް އަޑުއެހުމެއްގައި ހެކިންގެ ބަސް ހުށަހެޅުމުގެ ފުރުސަތު ލިބިގެންދާނެކަމަށް ބެލެވޭ
• އެ އަޑުއެހުން 13 މާރޗް 2023 ގައި ތާވަލުކުރެވޭނެ ކަމަށްވެސް ބެލެވޭ
• 7 ޑިސެމްބަރ 2022 އަދި 9 ފެބްރުވަރީ 2023 ގައި ތާވަލުކުރެވުނު 2 އަޑުއެހުންވެސް ދައުލަތުގެ ވަކީލަށް ކޯޓަށް ހާޒިރުވުމަށް އުޒުރުވެރިވުމުގެ ސަބަބުން ފަހުވަތުގު ކެންސަލު ކުރެވިފައިވާތީ، އެކަމުގެ ކަންބޮޑުވުމާގުޅޭ ސިޓީއެއް 9 ފެބްރުވަރީ 2023 ގައި އެޓާނީ ޖެނެރަލް އަލްއުސްތާޛު އިބްރާހިމް ރިފްއަތުއަށް އަހުރެން ފޮނުވިން. އަދި އެ ސިޓީއަށް އެޓާނީ ޖެނެރަލް އޮފީހުގެ އިދާރާއިން ވަރަށް ތަފްސީލާއިއެކު 19 ފެބްރުވަރީ 2023 ގައި ޖަވާބުދެއްވާފައިވޭ. މި މުއާމަލާތު މިގޮތަށް ހިނގާފައިވުމަކީ މިފަދަ ކަންކަން ހިނގަމުންދާގޮތް ހަރުދަނާ ކުރުމަށް ލިބިގެންދާ ފުރުސަތެއްކަމުގައި ދެކެން. މި ކަމުގައި އެޓާނީ ޖެނެރަލްގެ އޮފީހުގެ އެއްބާރުލުން ލިބިފައިވުމަކީ އެފަރާތުގެ އިދާރީ ކަންކަން ހަރުދަނާކުރުމަށް ޚިޔާލު ލިބިގަތުމަށް ހުޅުވިފައިވާ ކަމުގެ ހެއްކެއް ކަމަށް ދެކެން. އަދި އެކަން އެގޮތަށް އޮތުމަކީ އެދެވޭކަމެއް ކަމުގައިވެސް ދެކެން.
27 ފެބްރުވަރީ 2023
09 ފެބްރުވަރީ 2023
![Court hearing cancelled Miveshi Maldives [9 Feb 2023]](https://miveshi.com/wp-content/uploads/2023/02/Court-hearing-cancelled-Miveshi-Maldives-9-Feb-2023-571px.jpg)
ކޯޓު އަޑުއެހުން އަނެއްކާވެސް ކެންސަލް
• 07 ޑިސެމްބަރ 2022 ގައި ކޯޓުން ތާވަލުކޮށް، ފަހުވަގުތު ކެންސަލުކުރި އަޑުއެހުން އަލުން ތާވަލުކޮށް ސިވިލްކޯޓުން އަހުރެންނަށް އެންގީ 07 ފެބްރުވަރީ 2023 ގައި.
• ދެމަސް ދުވަހަށް ފަހު އަޑުއެހުން ތާވަލު ކުރެވުނީ އަދުގެ ތާރީޚު 09 ފެބްރުވަރީ 2023 ގެ ހެދުނު 10.30 އަށް.
• ކޯޓަށް ހާޒިރުވިފަހުން، 10.21 ގައި ކޯޓުން ގުޅާ މައްސަލަ އަނެއްކާވެސް ކެންސަލް ވެފައިވާ ކަން އެންގި.
• މިއަދުގެ އަޑުއެހުން ކެންސަލްވި ސަބަބެއްކަމަށް ކޯޓުން މައުލޫމާތު ލިބުނީ ދައުލަތުގެ ވަކީލު ހައިކޯޓުގައި އޮތް އަޑުއެހުމަކަށް ދާންޖެހިފައިވާތީ
• މި މައްސަލައިގާ ދިމާވަމުންދާ ފަހުވަގުތު ކެންސަލްވުމުގެ މައްސަލައަކީ އާންމު ގޮތެއްގައި ވަމުންދާ ކަމެއްކަމަށް ފާހަގަވާން ފަށައިފި.
• ކަންމިހެން ވުމުން ކަންބޮޑުވާންޖެހޭ އިތުރުކަމަކީ މިވަގުތު ދައުލަތުންދަނީ ގުޅިފަޅު ހިއްކުމުގެ ދެވަނަ ފިޔަވަށްސަށް ތައްޔާރުވަމުން. މީގެ ހެކިތަކުގެ ތެރާގައި، 16 ޖޫން 2022 ގައި ޔޫރަޕުގެ 3 ބޭންކަކުން 101މިލިއަން ޔޫރޯގެ ލޯނެއް ގުޅިފަޅު ހިއްކުމަށްޓަކައި ދިވެހި ސަރުކާރުން އެއްބަސްވެފައިވޭ. މީގެ އިތުރުން 30 ޖަނަވަރީ 2023 ގައި ޑްރެޖިންގް ޓުޑޭ ވެބްސައިޓުގާ ގުޅިފަޅު ހިއްކުމަށް ނެދަލަންޑްސްގެ ބޮސްކާލިސްއަށް 120 މިލިއަން ޔޫރޯގެ ކޮންޓްރެކްޓެއްގައި ދިވެހި ސަރުކާރުން ސޮއިކުރި ޙަބަރުވަނީ ޝާއިއުކޮށްފައި.
• މި ކަންކަމަށް ރިއާޔަތްކުރުމުން، މި މައްސަލައަކީ ދައުލަތާ ދެކޮޅަށް ހިންގާ މައްސަލައަކަށް ވެފައި، ދައުލަތުގެ ވަކީލަށް އަޑުއެހުންތަކަށް ފަހުވަގުތު އައުމަށް ތަކުރާރުކޮށް އުޒުރުވެރިވަމުންދާދިއުމަކީ ވަރަށް ކަންބޮޑުވާ ކަމެއް.
• މިކަމުގައި ހުރި ކަންބޮޑުވުންތައް ފާޅުކޮށް މިއަދު އަހުރެން އެޓާނީ ޖެނެރަލް އަލްއުސްތާޛު އިބްރާހިމް ރިފްއަތުއަށް ސިޓީ އެއް ފޮނުވައިފާވާނެ.
• އިއްޔެ (7 ޑިސެމްބަރ 2022) އަށް ތާވަލު ކުރެވުނު އަޑުއެހުން ކެންސަލްވެފައިވާތީ ދެން މައްސަލަ ތާވަލު ކުރެވޭނެ ދުވަހެއް އޮޅުން ފިލުވުމަށް މިއަދު ކޯޓަށް ގުޅުމުން މައުލޫމާތު ލިބިފައިވަނީ ދެން އޮތް އަޑުއެހުން ތާވަލު ކުރެވޭނެ ކަމަށް ބެލެވެނީ 8 ޖަނަވަރީ 2023 ގައިކަން. އެއް މަސްދުވަހުގެ މި ލަސްވުމުގެ މައިގަނޑު ސަބަބަކީ 18-29 ޑިސެމްބަރ 2022 އަށް ކޯޓު ރީސެސް އަށް ދިއުމަށް ތާވަލު ކުރެވިފައިވާތީ ކަމަށް މައުލޫމާތު ލިބިފައިވޭ
• ކޯޓުން މައްސަލަ ތާވަލުކޮށް ކުރިއަށް ގެންދިއުމުގާ ދިމާވަމުންދާ ލަސްތަކަކީ ކަންބޮޑުވުންތަކެއް އޮތް ކަމެއްކަން ފާހަގަކޮށްލަން. މި ކަންބޮޑުވުން ތަކާބެހޭ ތަފްސީލީ ބައެއް މައުލޫމާތު 29 އޮގަސްޓު 2022 ގެ އަދާހަމައިގާ ތިރީގައި ފާހަގަކޮށްފައިވާނެ.
08 ޑިސެމްބަރ 2022
07 ޑިސެމްބަރ 2022
ކޯޓު އަޑުއެހުން ކެންސަލް
• 21 ނޮވެމްބަރ 2022 ގައި ބޭއްވުނު އަޑުއެހުމުގައި ކޯޓުން ތާވަލު ނުކުރެވިގެން މައްސަލަ އިތުރަށް ލަސްވެގެން ނުދާނެކަމުގެ ޔަގީންކަން ދެއްވި
• އެހެނަސް މި އުންމީދުގައި ތިބެ، މިއަދު – 7 ޑިސެމްބަރ 2022 ގެ 10.45 އަށް ތާވަލު ކުރެވުނު އަޑުއެހުމަށް ސިވިލް ކޯޓަށް ހާޒިރުވުމުން އަޑުއެހުން ކެންސަލް ވެފައިވާ ޙަބަރު ކޯޓުން ދެއްވި
• މިއަދުގެ އަޑުއެހުން ކެންސަލްވި ސަބަބުކަމަށް ކޯޓުން މައުލޫމާތު ދެއްވާފައިވަނީ މި މައްސަލައިގާ ދައުލަތުގެ ފަރާތުން ހާޒިރުވާ ވަކީލު ޗުއްޓީގައި ހުރުމުން. ދައުލަތަކީ ކުއްލިގޮތަކަށް ޗުއްޓީ ނަގައިގެން މަސައްކަތް ހުއްޓާލެވިގެން ވާނެ އެއްޗަކަށް ނުވާތީވެ އާއި، އަދި ދައުލަތް ތަމްސީލުކުރުމަށް ވަކީލުން ފޮނުވާ މުއައްސަސާ ކަމުގައިވާ އެޓާނީ ޖެނެރަލްގެ އޮފީހަކީ ޗުއްޓީ ނަގައިގެން ފަހުވަގުތު މައްސަލަ ކެންސަލް ކުރެވޭގޮތަށް މަސައްކަތް ތަރުތީބުކުރެވޭ މުއައްސަސާއަކަށް ވެގެން ނުވާނެތީވެ، މިއީ އެކަށީގެންވާ ސަބަބެއްކަމަށް ގަބޫލުކުރަން ދަތިވޭ. ކަމާބެހޭ ފަރާތްތަކަށް ޗިޓު ފޮނުވާ، މައްސަލަ ކޯޓުގައި ތާވަލު ކޮށް، އަޑުއެހުމަށް ދައުވާ ކުރާފަރާތުން ތައްޔާރުވެ ކޯޓަށް ހާޒިރުވާ ހިސާބުން މިފަދަ އުޒުރެއް ކުރިމަތިވުމަކީ ކަންބޮޑުވާ ކަމެއް. މީގެ އިތުރުން މި މައްސަލައަކީ މިހާރުވެސް އަހަރަކަށްވުރެ ގިނަދުވަހަށް ދިގުދެމިފައިވާ މައްސަލައަކަށްވާތީ، މި އެންމެހާ ކަންބޮޑުވުންތައް ކޯޓު އޮފިސަރާ ހިއްސާކުރިން.
• ފާހަގަކޮށްލަން ޖެހެނީ މީގެ ކުރިންވެސް މައްސަލަ ތާވަލު ކުރެވި، ފަހުވަގުތު ދައުލަތް ތައްޔާރު ނުވެ އޮތުމުން މައްސަލަ ކެންސަލް ކޮށްފައިވާކަން
(އެ ދުވަހު، 22 މާރޗް 2022 ގައި، މައްސަލަ ކެންސަލް ކޮށްފައިވަނީ ދައުވާ ކުރާ ފަރާތުން އިތުރުވަގުތައް އެދި، އެ ފުރުސަތު ނުލިބި – ނަމަވެސް އެއީ ދައުލަތަށް އެ ފުރުސަތު ލިބުނު ހާލަތެއްކަން ފާހަގަ ކުރެވޭ – 22 މާރޗް ގެ އަދާހަމަ ތިރީގައި ތަފްސީލު ކޮށްފައިވާނެ)
ދެވަނަ ކޯޓު އަޑުއެހުން
• ޝަރިއްޔަތުގެ ފުރަތަމަ އަޑުއެހުން 10 މެއި 2022 ގައި ބޭއްވުމުގެ 6 މަހާ 10 ދުވަސް ވީފަހުން ޝަރިއްޔަތުގެ ދެވަނަ އަޑުއެހުމެއް މިއަދު (21 ނޮވެމްބަރ 2022) ގެ ހެދުނު 11.00 އަށް ތާވަލުކުރެވި ސިވިލް ކޯޓުގައި ބޭއްވުނު
• މިއަދުގެ އަޑުއެހުން 11.00 އަށް ތާވަލުކުރެވި، 11.35 ގައި ފެށި 11.40 ގައި ނިމުނު
• މިއަދުގެ އަޑުއެހުމަކީ މައްސަލަ ބަލަމުން ދިޔަ ސެކްޝަން ބަދަލުވެ އައު ސެކްޝަނަކަށް މައްސަލަ ތަހުވީލު ކުރެވިގެން ބޭއްވުނު ޝަރިއްޔަތުގެ އަޑުއެހުމެއް
• މައްސަލައިގާ ހެކިންގެ ލިސްޓު ހުށަހެޅުމަށްފަހު ހެއްކާ ބެހޭގޮތުން ވާހަކަދެއްކުމަށް މިހާތަނަށް އަޑުއެހުމެއް ތާވަލުކޮށްފައި ނުވާތީ 7 ޑިސެމްބަރ 2022 އަށް ހެއްކާ ބެހޭގޮތުން ވާހަކަދެއްކުމަށް އަޑުއެހުމެއް ތާވަލު ކުރެވުނު
• ދައުވާކުރާފަރާތުން މައްސަލަ އިތުރަށް ލަސްވެގެން ހިނގައިދާނެ ކަމުގެ ކަންބޮޑުވުން ހުށަހެޅުމުން މައްސަލަ ތާވަލު ނުކޮށްގެން ލަސްނުވާނެ ކަމުގެ ޔަގީންކަން ޝަރިއްޔަތުން ދެއްވި.
21 ނޮވެމްބަރ 2022
29 އޮގަސްޓު 2022
• 10 މެއި 2022 ގައި ބޭއްވުނު އަޑުއެހުމަށްފަހު 3 މަހަށްވުރެ ގިނަދުވަސް ވެފައިވާއިރު މައްސަލަ ހިނގަމުންދާ ގޮތުގެ އަދާހަމައެއް އަދި ކޯޓުން ހިއްސާކޮށްފައެއް ނުވޭ. އަދި މައްސަލަ އޮތް ހިސާބު ދެނެގަތުމަށް ކުރި މަސައްކަތުން އިތުރު މައުލޫމާތެއް ލިބެންނެތުމަކީ އޮތް ކަންބޮޑުވުމެއް.
• ނަމަވެސް ސަރުކާރުގެ ފަރާތުން ގުޅިފަޅު މަޝްރޫއު ކުރިއަށް ގެންދިއުމަށް ވޭތުވެދިޔަ ދުވަސްތަކުގައި މަސައްކަތް ތަކެއް ކުރަމުންދޭ. އޭގެ ތެރޭގައި ތިރީގައިވާ ކަންކަން ފާހަގަކުރެވޭ، އަދި މިކަންކަމާ ބެހޭ ކަންބޮޑުވުން ތަކެއްވެސް ފާހަގަކުރެވޭ.
1 – ގުޅިފަޅު މަޝްރޫއު ހިއްކުމުގެ ދެވަނަ ފިޔަވަހި ފެށުމަށް ފައިސާ ހޯދުމަށްޓަކާ 16 ޖޫން 2022 ގައި މިނިސްޓްރީ އޮފް ފިނޭންސް އަދި މިނިސްޓްރީ އޮފް ނެޝަނަލް ޕްލޭނިންގް ހައުސިންގް އެންޑް އިންފްރާސްޓަކްޗަރ ގެ ފަރާތުން ސަރުކާރު ތަމްސީލުކޮށް، ޔޫރަޕްގެ 3 ބޭންކަކުން 101 މިލިއަން ޔޫރޯ (1.6 ބިލިއަން ރުފިޔާ) ގެ ލޯން އެއްބަސްވުމެއްގައި ސޮއިކުރިކަން ވަނީ އިއުލާނު ކޮށްފައި. އެނގިފައިވާ ގޮތުގައި ގުޅިފަޅު މަޝްރޫއުގެ ހިއްކުމުގެ މަރުހަލާއަށް އެކަނި 120 މިލިއަން ޑޮލަރު (1.8 ބިލިއަން ރުފިޔާ) ހޭދަވާނެ.
މިއީ ދައުލަތުގެ ދަރަނީގެ ބޮޑު ހޭދައަކަށްވާއިރު ކޮވިޑްގެ ހާލަތާ އަދި މާލީގޮތުން ދަރަނިދެއްކުމަށް ބޮޑެތި ގޮންޖެހުންތަކެއް ދައުލަތަށް ކުރިމަތިވެފައިވާއިރު އަދި އިގްތިސާދީ ގޮތުން ނުތަނަވަސް ހާލަތެއްގައި ރާއްޖެ އޮތްހިނދު ކުރަން އެންމެ އެކަށީގެންވާ ދަރަނީގެ ހޭދައެއް ނޫންކަން ބައިނަލްއަގުވާމީ މާލީ އިދާރާއެއްގެ ފަންނީ ލަފާއިން އެނގެންއެބައޮތް. ކޮވިޑް ގެ ބަލިމަޑުކަމާ ގުޅިގެން ރާއްޖޭގެ އިގްތިސާދަށް އައި ބޮޑު ލޮޅުމުގެ އަސަރު ދިރާސާ ކޮށް ބަލަމުންދާ ފަރާތްތަކުން އަދި ބައިނަލްއަގުވާމީ މާލީ ވުޒާރާއެއް ކަމަށްވާ އައި.އެމް.އެފް އިން ރާއްޖޭގެ ދަރަނީގެ ހޭދަ ބޮޑުވަމުންދާ ކަމުގެ ކަންބޮޑުވުން ދަނީ ތަކުރާރުކޮށް ފާހަގަކުރަމުން.
2 – ގުޅިފަޅު ހިއްކުމުގެ މަޝްރޫއުގެ ބޭނުމަށް ހެދިފައިވާ އީ.އައި.އޭ ރިޕޯޓުގައި ވެލި ބޭނުން ކުރާނެ އަދަދު އަންދާޒާ ކޮށްފައިވަނީ ފުރަތަމަ ފިޔަވަހީގައި 6 (ހައެއް) މިލިއަން ކޮޑިމީޓަރުގެ ވެލި އަދި ދެވަނަ ފިޔަވަހީގައި 14 (ސާދަ) މިލިއަން ކޮޑިމީޓަރުގެ ވެލި، ޖުމްލަ 20 (ވިހި) މިލިއަން ކޮޑިމީޓަރުގެ ވެލި ކަމަށް.
ނަމަވެސް ގުޅިފަޅު މަޝްރޫއުއަށް ހަދާފައިވާ ވެބްސައިޓުން މައުލޫމާތު ދޭގޮތުގައި ވެލީގެ ހޭދަ މިހާރު %22.5 ބޮޑުވެފައިވާކަން ފާހަގަކުރެވޭ. މަޝްރޫއުގެ ފުރަތަމަ ފިޔަވަހީގައި 6.5 (ހައެއް ޕޮއިންޓު ފަހެއް) މިލިއަން ކޮޑިމީޓަރުގެ ވެލި ބޭނުންކޮށްފައިވާ ކަމާއި މަޝްރޫއުގެ 2 ވަނަ ފިޔަވަހީގައި 18 (އަށާރަ) މިލިއަން ކޮޑިމީޓަރުގެ ވެލި ބޭނުންކުރާނެ ކަން ފާހަގަކުރެވޭ. މިއީ ޖުމްލަ 24.5 މިލިއަން ކޮޑިމީޓަރުގެ ވެލީގެ ހޭދަ. ފާހަގަކުރެވޭ މުހިންމު ކަންބޮޑުވުމަކީ ގުޅިފަޅު ހިއްކުމަކީ އެފަދަ އެހެންތަނެއް ހިއްކުމާ އަޅާބަލާއިރު ވެލީގެ ހޭދަ 3 ގުނަ އިތުރުވާނެ މަޝްރޫއެއްކަން. މިއީ ރާއްޖޭގެ ވެލީގެ ބޭނުން ޒިންމާދާރު ގޮތުގައި ބޭނުން ކުރުން ނޫންކަމަށް ދެކެން.
މީގެ އިތުރުން މަޝްރޫއުގެ މަސައްކަތުގެ ހޭދަތަށް ބޮޑުވަމުންދާއިރު، މިއާގުޅޭގޮތުން ތިމާވެށްޓަށް ގެއްލުންވާނެ މިންވަރުބަލާ ރިޕޯޓު (އީ.އައި.އޭ) ހަދާފައިވާ ކަމުގެ މައުލޫމާތެއް ލިބެންނެތްކަން ފާހަގަކުރެވޭ.
3 – ގުޅިފަޅު ހިއްކުމުގެ މަޝްރޫއު ކުރިއަށް ގެންދިއުމުގެ ބައެއްގެ ގޮތުގައި ގުޅިފަޅުން ދިރޭމުރަކަ ނެގުމަށް ރިސޯޓުތަކަކާއި ބިންހިއްކާ ކޮންޓްރެކްޓަރު ބޮސްކާލިސް އާއި ސަރުކާރު ގުޅިގެން އެތައްހާސް މުރަކަ ބ.އަތޮޅު ކުންފުނަދޫގައި ގާއިމުކޮށްފައިވާ ސޮނޭވާފުށި ރިސޯޓަށް ގެންދިއުމަށް މިއަހަރު ހަރަކާތްތެރި ވެފައިވާކަން މަޝްރޫއުގެ ވެބްސައިޓުން މައުލޫމާތު ލިބިފައިވޭ. ޕްރޮޖެކްޓުގެ ވެބްސައިޓުގައި ބުނާގޮތުގައި އެޕްރިލް 2022 ގައި ސޮނޭވާފުށްޓަށް އެކަނި 15،000 (ފަނަރަ ހާސް) ދިރޭމުރަކަ ގެންގޮސްފައިވޭ. އަދި 2020 އިން ފެށިގެން މިހާތަނަށް ޖުމްލަ 3 ރިސޯޓަކަށް 34.500 (ތިރީސް ހަތަރުހާސް ފަސް ސަތޭކަ) މުރަކަ ގެންގޮސްފައިވޭ. އޭގެ ތެރޭގައި ހިމެނެނީ ކ. އަތޮޅު ގައި އޮންނަ ކުޑަހުރާ ރިސޯޓާއި، ޝެރަޓަން ފުލްމޫން ރިސޯޓު އަދި ބ. އަތޮޅުގައި އޮންނަ ސޮނޭވާ ފުށި.
މުރަކަ އުފުރައިގެން އެއްތަނުން އަނެއްތަނަށް ގެންދިއުމަކީ އުފުރައިގެން ގެންދާ މުރަކައިގެ ބޮޑުބައެއް ގެއްލިދާ ކަމެއް. އަދި މުރަކަ އެއް މާހައުލުން ނަގައިގެން އެހެންތާކަށް ގެންދިއުމަކީ ފަރެއް ސަލާމަތްކުރެވޭނެ ކަމެއްކަމުގެ އެއްވެސް ފަންނީ ދިރާސާއެއް ރާއްޖޭގައި މިހާތަނަށް ހެދިފައިވާކަން އެނގޭކަށް ނެތް. އަދި ރާއްޖޭގެ އެއްވެސް ފަރަކީ އެ ގުދުރަތީ ނިޒާމުގެ މުރަކައާއި މުރަކަ ދިރި އާލާވުން ކަށަވަރުކޮށްދޭ ވަށައިގެންވާ އެތައްސަތޭކަ ދިރުންތައް އެހެންތާކަށް ގެންދެވޭނެ އެއްޗެއް ގޮތަށް ސިފަކޮށް ކުރަމުންދާ މިފަދަ މަސައްކަތަކީ ވިޔަފާރީގެ ބޭނުމުގައި ކުރަމުންދާ ބޮޑު އޮޅުވާލުމެއް ކަމަށް ބެލެވޭ. އަދި މުރަކަތައް އުފުރައިގެން އެހެންތާކަށް ގެންދިއުމަކީ އެތައްހާސް އަހަރުދުވަހުން ދިރުންތައް އުފެދި ގުދުރަތީގޮތުން އާލާވެ ފައްކާވެފައިވާ ވެއްޓެއް ފަނާވެދާނެ ކަމެއް، އަދި އެފަދަ މާހައުލެއް އެހެންތާކަށް ގެންދިއުމަކީ ކުރެވޭނެ ކަމެއްނޫންކަން ސާފުވާއިރު، މިކަން މިގޮތަށް ކުރުމަކީ ގުޅިފަޅު ފަރު ގަސްތުގައި ހަލާކުކުރުން ކަމަށް ދެކެން. މި މަޝްރޫއަކީ ގުޅިފަޅު ފަރަށް އިޔާދަނުކުރެވޭނެ ބޮޑެތި ގެއްލުން ދޭނެ މަޝްރޫއެއްކަން މަޝްރޫއުގެ އީ.އައި.އޭ ގައި ސާފުކޮށް ބަޔާން ކޮށްފައިވާކަންވެސް ފާހަގަކުރެވޭ.
• އޮގަސްޓު 2022 ނިމުމަކަށް އައިސްފައިވާއިރު ލިބިފައިވާ މައުލޫމާތަކީ ސިވިލްކޯޓުގެ ގާޒީންގެ މަގާމަށް ބަދަލުތަކެއް އައިސް، މި މައްސަލަ ބައްލަވަމުން ދިޔަ ގާޒީ މަގާމުން ރިޓަޔަރ ކުރައްވައިފި ކަމުގެ ޚަބަރު. މީގެ ސަބަބުން މައްސަލަ ކުރިއަށް ދިއުމުގައި އިތުރު ލަސްތަކެއް ވުމަކީ އެކަށީގެންވާ ކަމެއްކަމަށް ބެލެވޭ.
ފުރަތަމަ ކޯޓު އަޑުއެހުން
• 22 މާރިޗް 2022 އަށް ތާވަލުކުރެވުނު އަޑުއެހުން އެދުވަހު ކެންސަލްވެ، 10 މެއި އަށް ފަސްކުރެވި، މިއަދުގެ 11.15 އަށް ސިވިލް ކޯޓުގައި މައްސަލަ ތާވަލުކުރެވި، އަޑުއެހުން ބޭއްވުނު.
• މިއަދުގެ އަޑުއެހުމުގެ މައިގަނޑު މަގްސަދަކީ ދެ ފަރާތުން ހުށަހަޅަން ބޭނުންވާ ހެކި ހާމަކޮށް، ހެކިންގެ މައުލޫމާތު ކޯޓަށް ހުށަހެޅުން
• މައްސަލައިގެ އަޑުއެހުން 11.35 ގައި ފެށިގެން 12.25 އަށް ކުރިއަށްދިޔަ
• މިއަދުގެ އަޑުއެހުމުގައި މައްސަލައިގެ މައުޞޫއާއި ބެހޭގޮތުން ދެ ފަރާތުންވެސް ތައާރަފެއް ހުށަހެޅުނު އަދި އޭގެ އިތުރުން ދެ ފަރާތުން ހުށަހަޅާފައިވާ ނުކުތާތަކާބެހޭ ގޮތުން ކުރުގޮތަކަށް ކޯޓަށް މައުލޫމާތު ހުށަހެޅުނު
• މި އަޑުއެހުމުގައި، ދައުވާ ކުރާފަރާތުން ހުށަހަޅަން ބޭނުންވާ އިތުރު ލިޔުން ހުށަހެޅުމަށް އެދުމުން އެފުރުސަތު ކޯޓުން ދެއްވި
• ދެން އަޑުއެހުމެއް ތާވަލުކުރެވޭނެ ކަމަށް ބެލެވެނީ އިތުރު ލިޔެކިއުން ހުށަހެޅުމަށްފަހު.
10 މެއި 2022
22 މާރިޗް 2022
ހުށަހެޅިފައިވާ މައްސަލައިގެ ހެކި ހުށަހެޅުމާބެހޭ އަޑުއެހުމެއް 22 މާރިޗް 2022 ގެ 11.45 އަށް ކޯޓުން ތާވަލު ކޮށް ނިމިދިޔަ ހަފްތާގައި އެކަން އަހުރެންނަށް އަންގާފައިވޭ. ކުރީގައި ހީވެފައި އޮތްގޮތާ ތަފާތުކޮށް، މި އަޑުއެހުމަކީ ހެކި ހާމަކުރުމާ އެކަމާބެހޭގޮތުން ވާހަކަ ދެއްކުމަށް ތާވަލު ކުރެވުނު އަޑުއެހުމެއް ކަން އެނގިފައިވޭ. މިކަމަށް ތައްޔާރުވުމަށްޓަކައި އިތުރު ވަގުތު ބޭނުންވާތީ ކޯޓަށް އެދުމުން އެކަން ފަހިވާން ނެތްކަމަށް މައުލޫމާތު ލިބުމުން މިއަދުގެ އަޑުއެހުމަށް ތައްޔާރު ވެވުނު. ނަމަވެސް އަޑުއެހުމުގެ ގަޑިއެއް ހާއިރު ކުރިން މިއަދުގެ އަޑުއެހުން ކެންސަލްވެފައިވާ ކަން ކޯޓުން އަންގާފައިވޭ. އެއީ ދައުލަތުންވެސް އިތުރު ވަގުތައް އެދިފައިވާތީ ކަމަށް މައުލޫމާތު ލިބިފައިވޭ. ހެކި ހުށަހެޅުމުގެ މި އަޑުއެހުން ވަރަށް އަވަހަށް އަލުން ތާވަލު ކުރެވޭނެ ކަމަށް ބެލެވޭ.
ތިރީގައިވާ ފަދައިން ކ. ގުޅިފަޅު ހިއްކުމާބެހޭ މަޝްރޫއު ހުއްޓުވުމަށް އެދި ކޯޓަށް ހުށަހަޅާފައިވާ މައްސަލައިގާ ދައުލަތުގެ ބަޔާނަށް ރައްދުދީ 30 ޑިސެމްބަރ 2021 ގައި ދައުވާކުރާފަރާތުގެ ބަޔާން ވަނީ ހުށަހަޅާފައި. އެ ބަޔާނަށް ރައްދުދީ ދައުލަތުން ވަނީ 20 ޖަނަވަރީ 2022 ގައި ދައުވާލިބޭ ފަރާތުގެ ބަޔާން ކޯޓަށް ހުށަހަޅާފައި. ދެފަރާތުން ބަޔާން ބަދަލުކުރުމުން ދެންއޮތީ ހެކިން ހާޒިރުކުރުމުގެ މަރުހަލާ ކަމަށް ބެލެވޭ.
23 ޖަނަވަރީ 2022
30 ޑިސެމްބަރ 2021
ކ. ގުޅިފަޅު ހިއްކުމާބެހޭ މަޝްރޫއު ހުއްޓުވުމަށް އެދި ކޯޓަށް ހުށަހަޅާފައިވާ މައްސަލައިގާ މައްސަލަ ރައްދުވާ ދައުލަތުގެ
3 މުއައްސަސާގެ ފަރާތުން ފުރަތަމަ ބަޔާން ހުށަހަޅާފައިވަނީ 22 ނޮވެމްބަރު 2021 ގައި. އަދި މި ބަޔާނަށް ރައްދު ދިނުމަށް ކޯޓުން އަހުރެންނަށް ފުރަތަމަ ވަގުތު ދީފައިވަނީ 19 ޑިސެމްބަރ 2021 އަށް. ނަމަވެސް ދައުލަތުން މައްސަލައަށް އިންކާރުކޮށްފައިވާ މި ބަޔާނަށް ރައްދުދިނުމަށް އިތުރުވަގުތު ބޭނުންވާތީ އެކަން ކޯޓުން ފަހިކޮށްދީފައިވޭ. އަދި އެގޮތުން
30 ޑިސެމްބަރ 2021 އަށް ބަޔާން ހުށަހެޅުމަށް ވަގުތު އިތުރުކޮށްދީފައިވާތީ، މިއަދު ދައުލަތުގެ ބަޔާނަށް ރައްދުދީ ސިވިލްކޯޓަށް ވަނީ ދައުވާކުރާފަރާތުގެ ބަޔާން ހުށަހަޅާފައި.
ބެލެވޭ ގޮތުގައި، މިބަޔާނަށް ދައުލަތުން ޖަވާބު ހުށަހެޅުމަށް ފަހު، ހެކިން ހާޒިރުކުރުމުގެ ފުރުސަތު ލިބޭނެ.
• 22 ނޮވެމްބަރ 2021 ގައި އީމެއިލު މެދުވެރިކޮށް ދައުލަތުގެ ބަޔާން ވަނީ ސިވިލްކޯޓުން ހިއްސާކޮށްފައި. އަދި އަހުރެން ހުށަހަޅާފައިވާ ދައުވާއަށް ދައުލަތުން އިންކާރުކުރޭ. ދައުލަތުގެ ބަޔާނަށް ރައްދުދިނުމުގެ މަސައްކަތް މިވަގުތު ދަނީ ކުރެވެމުން.
• 04 ނޮވެމްބަރ 2021 ގެ ތިރީގައިވާ އަދާހަމަ އަށް ރިއާޔަތްކޮށް، ދައުލަތުގެ ކުންފުނި އެމް.ޓީ.ސީ.ސީ އިން “ކ.ގުޅިފަޅުގެ ބިންހިއްކުމުގެ އިތުރުމަސައްކަތުގެ މަޝްރޫއު މި ކުންފުނިން ނިންމައިފި” ކަމަށް ބުނެފައިވާ ބުނުމަކީ ކޮން ގޮތަކަށް ހިނގާފައިވާ ކަމެއްތޯ ހޯދުމަށް މަސައްކަތްކުރެވުނު. އަދި މިއަދާހަމައަށް ކުރެވިފައިވާ މަސައްކަތުން ކަމާބެހޭ އިދާރާ އަދި މަޝްރޫއުގެ އެދިޔާރު މިނިސްޓްރީއޮފް ނެޝަނަލް ޕްލޭނިންގ، ހައުސިންގ އެންޑް އިންފްރާސްޓަރްކްޗަރއާ ފޯނު އަދި އީމެއިލާއި ސިޓީ މެދުވެރިކޮށް ކުރެވުނު މުއާމަލާތުތަކުން މީގެ އެއްވެސް މައުލޫމާތެއް ލިބިފައިނުވާކަން ފާހަގަކުރަން.
ގުޅީފަޅު ހިއްކުމުގެ މަޝްރޫއަކީ ބޮސްކާލިސް ވެސްޓްމިންސްޓަރ އަށް ކޮންޓްރެކްޓު ކުރެވިގެން ހިންގާ މަޝްރޫއަކަށްވާތީ، އެމް.ޓީ.ސީ.ސީ އިން ކޮށްފައިވަނީ ކޮން ގޮތަކުން ހަވާލުކުރެވިފައިވާ މަސައްކަތެއްތޯ އަދި އެ މަޝްރޫއުއާއި ބެހޭ އާންމުއިއުލާނާއި، އީ.އައި.އޭ ފަދަ ލިޔެކިއުން އާންމު އުސޫލުތަކުގެ ތެރެއިން ފެންނަން ނެތުމަކީ ސުވާލު އުފެދޭކަމެއް. އަދި އެފަދަ މައުލޫމާތެއް އޮތްތޯ ނެތްތޯވެސް ދައުލަތުގެ ކަމާބެހޭ އިދާރާއިން (މަޝްރޫއުގެ އެދިޔާރު މިނިސްޓްރީއޮފް ނެޝަނަލް ޕްލޭނިންގ، ހައުސިންގ އެންޑް އިންފްރާސްޓަރްކްޗަރ) ބުނެދިނުމަށް ވަނީ އުޒުރުވެރިވެފައި. އަދި މިނިސްޓްރީއޮފް ނެޝަނަލް ޕްލޭނިންގ، ހައުސިންގ އެންޑް އިންފްރާސްޓަރްކްޗަރ އާއި ކުރެވުނު މުއާމަލާތުން ލިބިފައިވާ ޖަވާބަކީ ގުޅީފަޅު މައްސަލައަކީ ކޯޓުން ބަލަމުންދާ މައްސަލައަކަށްވާތީ އަހުރެން ހޯދަން އުޅޭ މައުލޫމާތު ކޯޓު މެދުވެރިކޮށް ހޯދުމަށް. ނަމަވެސް ހޯދަންއުޅޭ މައުލޫމާތަކީ މިފަދަ މަޝްރޫއު ތަކުގައި އުސޫލެއްގެ ގޮތުން އާންމުކުރާ އަދި އާންމުކޮށްފައި އޮންނަންވާނެ މައުލޫމާތައްވެފައި، މި މަޝްރޫއުއާއި ބެހޭ އެފަދަ މައުލޫމާތު އާންމުކޮށް ފެންނަން ނެތުމަކީ އަދި ހޯދަން އުޅުމުން މިފަދަ ޖަވާބެއް ލިބުމަކީ ކަންބޮޑުވާކަމެއް. ދައުލަތުގެ އިދާރާއަކުން އާންމު ކޮށްފައި ހުންނަންވާނެ މައުލޫމާތެއް އާންމު ކޮށްފައިވާކަން ފެންނަން ނެތުމުން ކަމާބެހޭ އިދާރާއަކުން މައުލޫމާތު ހޯދަން އުޅުމުން ކޯޓު މެދުވެރިކޮށް އެކަން ކުރުމަށް ބުނުމަކީ ކޯޓުތަކުގެ ވަގުތުވެސް ބޭކާރުވާނެ ފަދަ ކަމެއްކަމުގައި ދެކެން.
13 ޑިސެމްބަރ 2021
04 ނޮވެމްބަރ 2021
އޮކްޓޫބަރ 12 ވަނަ ދުވަހު ބޭއްވުނު ޑިސްޕިއުޓް މަރުހަލާގެ އަޑުއެހުމުގައި މި މައްސަލަ އެ މަރުހަލާގައި ހައްލުނުވާނެކަމަށް މައްސަލައިގެ ހަސްމުން ދެކޭތީވެ، ސިވިލްކޯޓުން މައްސަލަ ޝަރީއަތް މަރުހަލާއަށް ފޮނުވުމަށް ނިންމި. ޝަރިއްޔަތުގެ މަރުހަލާއަށް މައްސަލަ ފޮނުވިތާ އަދަށް މިވަނީ 23 ދުވަސް. އެހެންކަމުން ޝަރީއަތުގެ މަރުހަލާ ފެށުމަށް ތާވަލުކުރެވޭނެ ދުވަހެއް ހޯދުމަށް މަސައްކަތްކުރެވުނު.
ސިވިލްކޯޓުން މައުލޫމާތު ދީފައިވާ ގޮތުގައި ދައުލަތުގެ ފަރާތުން ޝަރިއްޔަތަށް ބަޔާން ހުށަހެޅުމަށް އަންގާފައިވޭ – އަދި އެކަން ތާވަލުކުރެވިފައިވަނީ 02 ނޮވެމްބަރ 2021 އަށް. ނަމަވެސް ދައުލަތުން ބަޔާން ހުށަހެޅުމަށް ދީފައިވާ މުއްދަތު އިތުރުކޮށް، ބަޔާން ހުށަހަޅަންޖެހޭ ސުންގަޑި ފަސްކުރުމަށް ސިވިލްކޯޓްގައި އެދިފައިވާ ކަމާއި، އެހެންކަމުން ދައުލަތުގެ ބަޔާން ހުށަހެޅުމަށް ސިވިލްކޯޓުން ވަކިދުވަހެއް ކަނޑައެޅުމުން އެކަން އަންގާނެކަމަށް މަޢުލޫމާތު ލިބުނު.
ލަފާކުރެވޭ ގޮތުގައި މިފަދަ ލަސްކުރުމެއް ދައުލަތުން ބޭނުންވެދާނެ އެއް ސަބަބަކީ މިވަގުތު ހިނގަމުންދާ ކޮޕް 26 ގެ ބައިނަލްއަޤުވާމީ ބައްދަލުވުމުގައި ދުނިޔޭގެ މޫސުމަށް އަންނަބަދަލުތަކުގެ ސަބަބުން ރާއްޖެ ނުރައްކަލަށް ވެއްޓިފައިވާ މިންވަރުގެ ވާހަކަ ރާއްޖެއިން އިސްވެ އަޑުއުފުލަމުންދާ ވަގުތެއްގައި، ރާއްޖޭގައި ތިމާވެށްޓަށް ކުރަމުންދާ ގެއްލުމެއް ހުއްޓުވުމަށްއެދި ކޯޓަށް ހުށަހަޅާފައިވާ މިފަދަމައްސަލައަކީ ރާއްޖޭގެ ބޭރާ އެތެރޭގެ ސަމާލުކަން ލިބުމަށް ނޭދޭ ވާހަކައަކަށްވުން.
މީގެ އިތުރުން 01 ނޮވެމްބަރ 2021 ގައި އެމް.ޓީ.ސީ.ސީ ގެ ފަރާތުން ގުޅިފަޅު ހިއްކާ ނިންމައިފިކަމުގެ ޚަބަރެއް ވަނީ ޓުވިޓާގެ ޒަރިއްޔާއިން އިއުލާނުކޮށްފައި.
ޓުވީޓުގެ ތަރުޖަމާ :
13 ސެޕްޓެމްބަރ 2021 ގައި ކ.ގުޅިފަޅުގެ ބިންހިއްކުމުގެ އިތުރުމަސައްކަތުގެ މަޝްރޫއު މި ކުންފުނިން ނިންމައިފިން.
މި މަޝްރޫއުއަކީ 8.9 މިލިއަން ރުފިޔާގެ މަޝްރޫއުއެއް
(1 ނޮވެމްބަރ 2021، މެންދުރުފަސް 3.53 ގައި)
ގުޅިފަޅު ހިއްކުމުގެ މަޝްރޫއުގެ އީ.އައި.އޭ ގައި ވާގޮތުން މި މަޝްރޫއުގެ ބިންހިއްކުމާބެހޭ މަރުހަލާއަކީ 2 ބަޔަކަށް ބަހާލައިގެން ކުރާނެ މަސައްކަތެއް.
އަދި މާލެއަތޮޅުގެ އުތުރުން 6 މިލިއަން ކޮޑިމީޓަރުގެ ވެލީގެ ހޭދައެއްކޮއްގެން މަޝްރޫއުގެ ބިން ހިއްކުމުގެ މަރުހަލާގެ ފުރަތަމަ ފިޔަވަހި ވަނީ 2020 ގައި ބޮސްކާލިސް ވެސްޓްމިންސްޓަރ ކުންފުނިން ކޮށްފައި. މި މަރުހަލާގެ ދެވަނަ ފިޔަވައްސަކީ 14 މިލިއަން ކޮޑިމީޓަރުގެ ވެލީގެ ހޭދައެއް ކުރުމަށް އަންދާޒާކޮށްފައިވާ ފިޔަވައްސެއް. ނަމަވެސް މި މަސައްކަތް މިހާތަނަށް ކުރިއަށް ގެންގޮސްފައިވާ ކަމުގެ އެއްވެސް މައުލޫމާތެއް އެނގިފައެއް ނުވޭ.
އެހެންކަމުން، ސަރުކާރުގެ ކުންފުންޏެއް ކަމުގައިވާ އެމް.ޓީ.ސީ.ސީ އަށް، ބޮސްކާލިސް ވެސްޓްމިންސްޓަރ އަށް ކޮންޓްރެކްޓު ކޮށްފައިވާ ގުޅިފަޅު ހިއްކުމުގެ މަޝްރޫއުއިން ބައެއް ދީފައިވާނަމަ، އެކަންކޮށްފައިވަނީ ކޮން އުސޫލެއްގެ ދަށުންކަމެއް މިވަގުތު ސާފެއްނުވޭ. އަދި އެމް.ޓީ.ސީ.ސީ އިން “ގުޅިފަޅު ހިއްކާ ނިންމައިފި” ކަމުގެ ސުރުޚީ ބައެއް ނޫސްތަކުން ޚަބަރެއްގެ ގޮތުގައި ޝާއިއުކޮށްފައިވަނީ އެމް.ޓީ.ސީ.ސީ ގެ ޓުވީޓަށް ރިއާޔަތްކޮށް ކަމަށް ފާގަހަވޭ. ހަމައެހެންމެ އީ.އައި.އޭ ގައިވާ ގޮތަށް ގުޅިފަޅު ހިއްކާ ނިމިފައިވާކަމުގެ ހެއްކެއް ނެތްހިނދު، ނޫސް ތަކުގައި މިކަން ނިމިފައިވާކަމަށް ލިޔެފައިވާގޮތުން ކަމުގެ ހަޤީގަތް ވަރަށްބޮޑަށް އޮޅޭނެކަމަށް ފާހަގަކުރެވޭ.
އަދި އެމް.ޓީ.ސީ.ސީގެ ޓުވީޓާ ބެހޭގޮތުން އުފެދޭ ސުވާލުތަކެއް އެބަހުރި :
1 – ގުޅިފަޅު ހިއްކުމުގެ މަޝްރޫއު އަކީ ބޮސްކާލިސް އަށް ކޮންޓްރެކްޓު ކޮށްފައިވާ މަޝްރޫއު އަކަށްވާއިރު، އެމް.ޓީ.ސީ.ސީ އާއި ހަވާލުކުރެވިފައިވަނީ އޭގެ ކޮންބައެއް، އަދި ކޮން ގޮތަކުންތޯ؟
2 – އެ މަސައްކަތް އެމް.ޓީ.ސީ.ސީ އާއި ހަވާލުކުރެވުނީ ކޮންއިރަކު؟
3 – އެ މަސައްކަތާބެހޭ އީ.އައި.އޭ އަދި ޑިސިޝަން ސްޓޭޓްމަންޓް އެއް އެބައޮތްބާ؟
މި ސުވާލުތަކަށް ޖަވާބުހޯދޭތޯ 04 ނޮވެމްބަރ 2021 ގައި އީ.ޕީ.އޭ އަށް ފޯނުން ގުޅައިގެން މައުލޫމާތު ހޯދުމަށް ކުރެވުނު މަސައްކަތުން ފާހަގަކުރެވުނީ އިތުރު އީ.އައި.އޭ އެއް ހެދިފައިނެތްކަމާ، އަދި އީ.ޕީ.އޭ ގެ ދައުރެއް މިކަމުގައި ނެތްކަމާ، ގުޅިފަޅު މަޝްރޫއުގެ އެދިޔާރަކީ މިނިސްޓްރީ އޮފް ނެޝަނަލް ޕްލޭނިންގ އެންޑް އިންފްރާ ސްޓަކްޗަރ ކަމާ، އެފަރާތުން މަޝްރޫއު ކޮންޓްރެކްޓްކުރުމާ މޮނިޓަރ ކުރުންވެސް ކުރިއަށްގެންދާނެ ކަމާ، އެހެންކަމުން އެމް.ޓީ.ސީ.ސީގެ މަސައްކަތަކީ އީ.ޕީ.އޭ އަށް އޭގެ މައުލޫމާތު ލިބިފައިވާ މަސައްކަތެއް ނޫންކަން.
އީ.ޕީ.އޭ ގެ މި ޖަވާބުން ދޭހަވެގެންދަނީ، މިފަދަ މަޝްރޫއުތަކުގައި އީ.ޕީ.އޭ ގެ ދައުރެއްނެތި، މަޝްރޫއު ހިންގާ ފަރާތައް މޮނިޓަރކުރުމާ ބޭނުންގޮތަކަށް ކަންކުރަމުން ދިއުމުގެ ފުރުސަތު ވަރަށް ފުޅާކޮށް ހުޅުވާލެވިފައިވާކަން. ނަމަވެސް ޤާނޫނީ ގޮތުން އީ.ޕީ.އޭ އަކީ ތިމާވެށި ހިމާޔަތްކުރުމުގެ މަސައްކަތުގެ ޒިންމާއޮތް ފަރާތްކަން ފާހަގަކުރަން.
ގުޅިފަޅު މަޝްރޫއު ހިނގަމުންދާގޮތާބެހޭ މައުލޫމާތު ހޯދުމަށްއެދި ޖޫން 2021 ގައި އީ.ޕީ.އޭ އަށް ހުށަހެޅުމުންވެސް އެ މައުލޫމާތު ވަނީ ނުލިބިފައިކަން ފާހަގަކުރަން
މައްސަލައިގެ ޑިސްޕިއުޓް މަރުހަލާގެ ތިންވަނަ އަޑުއެހުން 11.15 އަށް ތާވަލުކުރެވި، ކޮންފަރެންސްކޯލް މެދުވެރިކޮށް 11.22 ގައި ރަސްމީކޮށް ފެށުނު.
މައްސަލައިގާ ދައުލަތުން ނިންމަވާފައިވާ ގޮތް ހިއްސާކުރުމަށް ކޯޓުން އެދުމުން ދައުލަތުގެ ވަކީލު ވިދާޅުވީ މައްސަލައިގެ ލިޔެކިއުންތައް ބެލުމަށްފަހު މައްސަލައިގެ ބާވަތުން ޑިސްޕިއުޓްމަރުހަލާގައި ގޮތެއްނިންމެން ނެތްކަމާ، އެހެންކަމުން ޝަރީއަތުން މި މައްސަލައަށް ގޮތެއްނިންމުމަށް ޝަރުޢީ މަރުހަލާއަށް ފޮނުވުމަށް ދައުލަތުން އެދޭކަން.
މިއީ ދައުވާކުރާފަރާތުންވެސް ބޭނުންވާ ގޮތްކަމަށްވާތީ ދެފަރާތުން އެއްބަސްވެ މި މައްސަލައިގެ ޝަރީއަތުގެ މަރުހަލާ ފެށުންވެސް އަވަސްކޮށްދެއްވުމަށް ދައުވާކުރާފަރާތުން ކޯޓުގައި އެދުނު.
މި މައްސަލައިގެ ޑިސްޕިއުޓް މަރުހަލާގެ ފުރަތަމަ އަޑުއެހުން އޮތީ 23 ސެޕްޓެމްބަރ 2021 ގައި އަދި ފަހުއަޑުއެހުން މިއަދު ނިމިފައިވާއިރު، މި މަރުހަލާގައި ޖުމްލަ 19 ދުވަސް ހޭދަވެފައިވާކަން ފާހަގަކުރަން. އަދި މިއަދުގެ އަޑުއެހުމަށްފަހު މިހާ ހިސާބުން ޑިސްޕިއުޓްމަރުހަލާ ނިމިފައިވާކަންވެސް ފާހަގަކުރަން.
ދެންއޮތީ ޝަރީއަތުން މައްސަލަބެލުމުގެ މަރުހަލާ، އަދި މިވެށިން އެ މަރުހަލާގެ އަޑުއެހުންތައް ކުރިއަށްދާގޮތުގެ ކުރުޚުލާސާ އާންމު ކުރަމުންދާނެކަން ދަންނަވަން.
ގުޅިފަޅު މަޝްރޫއު ހުއްޓުވަން ކުރި ދައުވާ ޝަރީއަތަށް (Mihaaru)
Environmental destruction case against the government regarding Gulhifalhu Project goes to trial (Times Of Addu)
Gulhifalhu mashroou huttuvan hushahelhi massala sharee’athah (dhauru.com)
12 އޮކްޓޫބަރ 2021
10 އޮކްޓޫބަރ 2021
މައްސަލައިގެ ޑިސްޕިއުޓް މަރުހަލާގެ ތިންވަނަ އަޑުއެހުން 10.30 އަށް ތާވަލުކުރެވުނު ނަމަވެސް، ސިވިލްކޯޓުގެ ކޮންފަރެންސްކޯލް ލިބުން ލަސްވުމުން މައުލޫމާތު ސާފުކުރަން ގުޅުމުން އަޑުއެހުން ލަސްވަމުންދަނީ ދައުލަތުގެ ވަކީލުން އެހެން މައްސަލައެއްގެ އަޑުއެހުމެއްގައި ލަސްވާތީކަން އެނގުނު.
އަދި ދައުލަތުގެ ވަކީލުންގެ ޚަބަރެއް ވީހާއަވަހަކަށް އަޑުއެހުން ކުރިއަށް ގެންދަވަން މަސައްކަތްކުރައްވާނެ ކަމަށް 11.20 ގައި ގުޅުއްވާ ކޯޓުން މައުލޫމާތު ދެއްވި. އަދިވެސް ވަގުތުކޮޅެއް ދިނުމަށް ކޯޓުން އެދުމުން އެގޮތަށް ލަސްކޮށްލެވުނު.
ނަމަވެސް ދައުލަތުގެ ވަކީލުން ހާޒިރުވުމަށް އުޒުރުވެރިވެފައިވާތީ 11.48 ގައި ކޯޓުން ގުޅުއްވާ މިއަދުގެ އަޑުއެހުން ކެންސަލްކުރެއްވުމަށް ފަހު 12 އޮކްޓޫބަރ 2021 އަށް ތާވަލް ކުރުމަށް ހަމަޖެއްސެވި.
ރައްޔިތުންގެ ބައިވެރިވުމާއެކު ސިލްސިލާކޮށް ކުރިއަށްގެންދާ އާންމު މައުލޫމާތާ ޚިޔާލު ބަދަލުކުރުމުގެ ފޯރަމެއް ކަމުގައިވާ ކްލަބްހައުސްގެ “ހަތްގަޑިއޮޅި ކްލަބް” ގެ ދައުވަތަކަށް، ހުމައިދާ އަބްދުލްޢަފޫރު (ހުމޭ) އަދި އުސްތާޒު ހަސަން ޒަކީ އެ އޮޅީގައި ބައިވެރިވެ މި މައްސަލައިގެ ތައާރަފެއް އެ އޮޅީގެ ދުވަހުގެ އަޑުއެހުންތެރިންނާ ހިއްސާކުރެވުނު.
• އޮޅީގެ މޮޑަރޭޓަރ އާއިޝަތު އާނިޔާ ފާހަގަކުރެއްވި މުހިންމު އެއް ނުކުތާއަކީ، މި މައްސަލަ ކޯޓަށް ހުށަހެޅުމަކީ “ތަރައްޤީއަށް ހުރަސްއެޅޭ ކަމެއްކަމަށް” ބައެއް ފަރާތްތަކުން ސުވާލުކުރާނެކަމަށް.
• މިސުވާލަށް ޖަވާބު ދެމުން ހުމޭ ފާހަގަކޮށްފައިވަނީ، “ތަރައްޤީ” މާނަކުރުމުގައި މިނެކިރަންޖެހޭ އެތައްކަމެއް އޮތްކަމަށް. އޭގެ ތެރޭގައި ބަލަންޖެހޭ މައިގަނޑުއެއްކަމަކީ މިފަދަ މަޝްރޫއުއެއް ހިންގުމަށްޓަކައި ގެއްލިގެންދަނީ ކިހާވަރެއްގެ ރައުސުލްމާލެއްކަން އަގުނުކުރެވޭކަމީ ވަރަށްބޮޑު މައްސަލައެއްކަން.
ރާއްޖޭގެ މުއްސަނދިކަން ބިނާވެފައިއޮތީ ޤުދުރަތީ ނިއުމަތްތަކުގެ މައްޗަށްކަމަށްވާއިރު، އެ މުއްސަނދިކަން ނެތިފަނާކޮށް ގެނެވޭނެ ތަރައްޤީއެއް އޮވެދާނެކަމާދޭތެރޭ ސުވާލުކޮށް ވިސްނަންޖެހޭ.
މީގެ އިތުރުން މިފަދަ މަޝްރޫއުތަކުން މަންފާ ލިބެނީ ކޮންބަޔަކަށްތޯވެސް ސުވާލުކުރަންޖެހޭ.
• ހަސަން ފާހަކުރި ގޮތުގައި ތިމާވެށި ފަނާވެ ނެތިކުރާ ވައްޓަފާޅިއަކަށް “ތަރައްޤީ” ކިއުމަކީ ތަހުޒީބު މުޖުތަމައު އަކުން ބަލައި ނުގަނެވޭނެ ވިސްނުމެއް.
މި ނުކުތާއާ ގުޅޭގޮތުން މިވެށިން އިތުރަށް ފާހަގަކުރާ ބައެއް ނުކުތާތައް ތިރީގައި ހިމަނަން :
• ގުޅީފަޅަކީ ފުން ފަޅެއްކަމާއި، މިފަޅު ހިއްކުމަށް ރާއްޖޭގެ އެހެން ސަރަހައްދެއްގައި މިވަރުގެ ބިމެއްހިއްކަން ހޭދަވާނެ ވެލީގެ ތިންގުނަ އިތުރަށް ހޭދަވާކަމާއި، މިއީ ވެލީގެ ބޮޑު ހޭދައެއް ކަމަށްވާއިރު، މި ވެލި ހޯދުމަށް މާލީ ބޮޑު ހޭދައެއް ކުރާއިރު، މިހާގިނަ ވެލި އެއް އަތޮޅަކުން ނަގައިގެން ދިމާވެދާނެ މައްސަލައެއް ނުވަތަ ނިކުމެދާނެ ނޭދެވޭ ނަތީޖާތައް ތިމާވެށި ހިމާޔަތް ކުރުމުގެ ޤާނޫނީ ޒިންމާ އުފުލަން ޖެހޭ ސަރުކާރުގެ އިދާރާތަކަށް ހޯދިފައި ނެތްކަން ފާހަގަކުރެވޭ.
• މި މަޝްރޫއުއަކީ މުހިންމު މަޝްރޫއުއަކަށް ވީނަމަވެސް، ދެންނެވުނު ހުރިހާ ކަމަކަށް ރިޢާޔަތް ކުރުމެއް ނެތި މަޝްރޫޢު ގެ ކަންކަން ‘މިހާލަތުގައި’ ‘ކުރެވުނު ގޮތަކަށް’ ކޮށްގެން ކުރިއަށް ގެންދިއުމަކީ ތަޙްޒީބު މުޖުތަމަޢު ތަކުގައި “ތަރައްޤީ” މި ބަހުގެ ތަރަހައިގައި ނުހިމެނޭ، ފަނާކުރުވަނިވި ފިކުރިއްޔާތެއް.
• ރާއްޖޭގައި އެފަދަ ޤުދުރަތީ މުއްސަނދިކަން ލިބިފައިވާ މާހައުލީ ނިޒާމުތައް ވަރަށްމަދު އަދި އެފަދަ ސަބަބުތަކަށްޓަކާ ހިމާޔަތްކުރެވިފައިވާ ތަނެއް ގުޅީފަޅު ފަރުގައި އޮތް ހިނދު، އެތަން ފަނާކޮށް މަޝްރޫއު ހިންގުމަކީ ފާހަގަކޮށްލެވޭ ބޮޑު މައްސަލައެއް.
• 300 މިލިއަން ޔޫ.އެސް ޑޮލަރުގެ ދަރަނީގެ ހޭދައެއްކޮށް، މިހާރުވެސް ޤުދުރަތީ ގޮތުން ހިމާޔަތް ކޮށްފައިވާ އެތައްތަނަކަށް ނޭދެވޭ ބޮޑެތި އަސަރުތައްފޯރުވާ ފަނާ ކޮށްފައިވާ މާލެ ސަރަހައްދުގައި، ބާކީ ސަލާމަތުން އޮތް މަދު ޤުދުރަތީ މާހަޢުލީ ނިޒާމުތައް ފަނާވިނަމަވެސް މިމަޝްރޫޢު ގުޅީފަޅުގައި ކުރިއަށް ގެންދަނީ މާލޭގެ ‘ޕްރޮކްސިމިޓީގައި’ މިކަންކުރަން ކަމަށް ދަޢުލަތުން ބުނާ ބުނުމަކީ އިންސާފެއް ނެތް، ހައްޤުތަކެއް ގެއްލިގެންދާ ފަނާކުރުވަނިވި ސިޔާސަތެއް.
• ޤާނޫނީ ނަޒަރަކުން ބަލާނަމަ، ޤާނޫނު އަސާސީގެ 22 ވަނަ މާއްދާގައި “ޤުދުރަތީ ވަސީލަތްތައް” ބޭކާރުވިޔަ ނުދިނުމަށް ބާރު އަޅާފައިވުމުގެ އިތުރުން މިހާރުގެ ޖީލުތަކަށާއި އަންނާންއޮތް ޖީލުތަކަށް މިފަދަ ތަރިކަތައް ފޯރުކުރުމަށް ދައުލަތަށް ލާޒިމުކުރޭ. އަދި ތަރައްޤީގެ މަޝްރޫޢުތައް ރާއްޖޭގެ ހުރިހާ ކަންކޮޅަކަށް ހަމަހަމަ ކަމާއި އެކު ދެމެހެއްޓެނިވި ގޮތެއްގައި ކުރިއަށް ގެންދިއުމާއި، އިޖްތިމާޢީ ގޮތުން ލިއްބައިދޭ ހައްގުގެ ގޮތުގައި ކޮންމެ ދިވެހި ރައްޔިތަކަށްވެސް ކަށަވަރުވެގެންވާ ޤުދުރަތީ މާހައުލީ ނިޒާމުން ލިބިދޭ މަންފާ ތައް ހޯދުމަށް ހުރަސް އެޅޭ ގޮތަށް، މަދުބައެއްގެ މާލީ މަންފާއަށް ޓަކައި މިފަދަ އަގު ނުކުރެވޭ، ރައްޔިތުންގެ ޤުދުރަތީ ރައުސުލްމާލުތަކެއް ފަނާކުރުމަކީ ކުރެވިގެން ވާނެ ކަމެއް ނޫން. އެފަދަ ގޮތަކަށް ފުރިހަމަ ދިރާސާއެއް ކުރުމެއްނެތި، ދިވެހިރައްޔިތުން ދަރަނިވެރި ވާގޮތަށް ހިންގޭ ކަމަކަށް “ތަރައްޤީ” ކިޔުމުން އެއީ އޮޅުވާލުމެއް ނޫން ގޮތަކަށް ބެލެވޭކަށް ނޯންނާނެ.
05 އޮކްޓޫބަރ 2021
04 އޮކްޓޫބަރ 2021
މައްސަލައިގެ ޑިސްޕިއުޓް މަރުހަލާގެ ދެވަނަ އަޑުއެހުން 10.00 އަށް ތާވަލުކުރެވި، ކޮންފަރެންސްކޯލް މެދުވެރިކޮށް 10.17 ގައި ރަސްމީކޮށް ފެށުނު.
23 ސެޕްޓެމްބަރ 2021 ގެ އަޑުއެހުމުގައި ދައުލަތަށް ލިބުނު 10 ދުވަހުގެ މުހުލަތުގެ ތެރޭގައި އެއްވެސް ލިޔެކިއުމެއް ބަލާ ދިރާސާކުރެވިފައި ނެތްކަން ފާހަގަކުރެވުނު. އެހެންކަމުން އިތުރު ވަގުތު ދިނުމަށް ދައުލަތުން އެދުނު އެދުމުގެ މަތިން އަނެއްކާވެސް އިތުރުފުރުސަތެއް ދެވި، 10 އޮކްޓޫބަރ 2021 ވާ އާދީއްތަދުވަހަށް މި މަރުހަލާގެ 3 ވަނަ ބައްދަލުވުމެއް ކޯޓުން ތާވަލުކުރެވުނެ.
މައްސަލައިގެ ޑިސްޕިއުޓް މަރުހަލާގެ ފުރަތަމަ އަޑުއެހުން ކޮންފަރެންސްކޯލް މެދުވެރިކޮށް 13.00 ގައި ތާވަލުކުރެވި 13.11 ގައި ރަސްމީކޮށް ފެށުނު.
ދައުލަތުގެ ފަރާތުން ދައުވާފޯމު ދިރާސާކޮށް އެއާގުޅޭ މައުލޫމާތު ދައުވާލިބޭ މިނިސްޓްރީތަކާ އިދާރާތަކުން ހޯދުމަށް އިތުރުވަގުތު ބޭނުންވާކަމަށް އެދުނު.
މިގޮތުން ސިވިލްކޯޓާއި، ދައުވާކުރާފަރާތާ އަދި ދައުވާލިބޭފަރާތް މަޝްވަރާކޮށް 10 ދުވަހުގެ މުހުލަތެއް ދިނުމަށް ހަމަޖެހުނު.
ދެން ޑިސްޕިއުޓު މަރުހަލާގެ 2 ވަނަ އަޑުއެހުމެއް ބާއްވާނެ ތާރީޚަކަށް 7 އޮކްޓޫބަރ 2021 އަށް ވަނީ ހަމަޖައްސާފައި.
މި އަޑުއެހުމުގައި މި މައްސަލަ ޑިސްޕިއުޓް މަރުހަލާއިން ހައްލުކުރުމާ ގުޅޭގޮތުން ގޮތެއް ނިންމޭނެކަމުގައި ދެކެން.
Civil court case against Gulhifalhu port development (RASHU)
23 ސެޕްޓެމްބަރ 2021
22 ސެޕްޓެމްބަރ 2021
ކ.ގުޅީފަޅުގައި ޕޯޓެއް ހެދުމަށް ހިންގާ މަޝްރޫއު ހުއްޓުވުމަށްއެދި ރާއްޖޭގެ ސިވިލްކޯޓަށް މައްސަލައެއް ހުށަހެޅި، އެ ކޯޓުން މައްސަލަ ބަލައިގެންފައިވާކަމުގެ މައުލޫމާތު އާންމުކޮށް ހިއްސާ ކުރުމަށްޓަކައި ބައެއް ނޫސްވެރިންނާ، މަދަނީ ޖަމްޢިއްޔާގެ މަންދޫބުންނާ އަދި ރާއްޖޭގައި ތިމާވެށި ހިމާޔަތްކުރުމަށްޓަކައި ވަކާލާތުކުރާ ބައެއްފަރާތްތަކަށް ދައުވަތު އަރުވައިގެން މާލޭގައި ބައްދަލުވުމެއް ބޭއްވުން.
މި ބައްދަލުވުމުގައި ތިރީގައިވާ ފަރާތްތަކުން ބައިވެރިވި :
ނަޖާހް މަސްއޫދު، މިހާރު ނޫސް / އައިޝާ އީމާން، ދައުރު ނޫސް / ހުސައިން އަރުބާން ފައްވާޒް، އަދަދު ނޫސް /
އަފްރާ އިސްމާއިލް، ޒީރޯވޭސްޓް މޯލްޑިވްސް / އައްފާން އުމަރު އަހުމަދު، އިކޯކެއާ މޯލްޑިވްސް / މަރިޔަމް އަޖްފާން، ޓްރާންސްޕެރަންސީ މޯލްޑިވްސް / މުނާ މުހަންމަދު، ލޭންޑްސީ މޯލްޑިވްސް / ޑރ އިބްރާހިމް މުހަންމަދު، ތިމާވެށީގެދާއިރާގެ ފަންނާނެއް / އާދަމް އަބްދުﷲ، ތިމާވެށީގެ ރައްކާދާރެއް / އާދަމް އިޝާމް، ސޭވްމޯލްޑިވްސް ކެމްޕޭން / މުހަންމަދު ހަލީމް، ސޭވްމޯލްޑިވްސް ކެމްޕޭން / އަހުމަދު މޫސާ، ކުޅުދުއްފުށި ރައްޔިތެއް /
ހުމައިދާ އަބްދުލްޢަފޫރު، މައްސަލަ ހުށަހެޅިފަރާތް / އަލްއުސްތާޛު ހަސަން ޒަކީ، މައްސަލަ ހުށަހެޅިފަރާތުގެ ޤާނޫނީވަކީލު
ގުޅީފަޅު މަޝްރޫއު ހުއްޓުވުމަށް ސިވިލް ކޯޓުގައި އެދިއްޖެ (Adhadhu)
Thimaavettah gellunvaathy Gulhifalhu … (Mihaaru)
Gulheefalhu mashroou huttuvumah Civil … (Khabaruonline)
ތިމާވެއްޓަށް ގެއްލުންވާތީ ގުޅިފަޅު މަޝްރޫޢު ހުއްޓުވަން ސިވިލް ކޯޓަށް – (Dhen.mv)
Gulhifalhu mashroou huttuvan Civil Court … (Dhauru.com)
ކ.ގުޅީފަޅުގައި ޕޯޓެއް ހެދުމަށް ހިންގާ މަޝްރޫއު ހުއްޓުވުމަށްއެދި ރާއްޖޭގެ ސިވިލްކޯޓަށް ހުށަހެޅުނު މައްސަލަ އެ ކޯޓުން ބަލައިގަތުން.
19 ސެޕްޓެމްބަރ 2021
02 ސެޕްޓެމްބަރ 2021
ކ.ގުޅީފަޅުގައި ޕޯޓެއް ހެދުމަށް ހިންގާ މަޝްރޫއު ހުއްޓުވުމަށްއެދި ރާއްޖޭގެ ސިވިލްކޯޓަށް މައްސަލަ ހުށަހެޅުން.
ސިވިލްކޯޓުގެ ގަޒިއްޔާ ނަމްބަރު 3246/Cv-C/2021 މައްސަލައިގެ އަދާހަމަ
ހުމައިދާ އަބްދުލް ޢަފޫރު ވ. ދިވެހި ދައުލަތް
ކ.ގުޅިފަޅު ގައި ޕޯޓެއްހެދުމަށް ހިންގާ މަޝްރޫއު ހުއްޓުވުމަށްއެދި ހުށަހަޅާފައިވާ މައްސަލަ
އަދާހަމައިގެ އެންމެފަހުގެ ލިއުމަށް ދިއުމަށް 🔼